კანადის საგარეო საქმეთა მინისტრი ფიქრობს, რომ მსოფლიო დიპლომატიაში ზომიერი გავლენის მქონე სახელმწიფოები დაწინაურდნენ. ანიტა ანანდის აზრით, ოტავასა და ბრიუსელს შორის კავშირის გაძლიერება არ არის დონალდ ტრამპის სატარიფო წნეხზე გაცემული პოლიტიკური პასუხი.
მარია ტადეო, ევრონიუსი: „დღეს ჩემი სტუმარია კანადის საგარეო საქმეთა მინისტრი ანიტა ანანდი. ქალბატონო მინისტრო, დიდი მადლობა რომ გვეწვიეთ. ჩვენ ბრიუსელში ნატოს შტაბ-ბინაში ვიმყოფებით. მაგრამ სანამ თავდაცვის საკითხებზე გადავიდოდე, მინდა, ჯერ პოლიტიკის შესახებ ვისაუბროთ. საქმე ისაა, რომ კანადამ მონაწილეობა მიიღო შეხვედრაში, რომელიც, როგორც წესი, „ევროპული პოლიტიკური საზოგადოების” (European Political Community) დროშის ქვეშ ტარდება. რატომ?“
ანიტა ანანდი, კანადის საგარეო საქმეთა მინისტრი: „ჩვენ „ევროპის პოლიტიკური საზოგდოების“ სამიტზე მიწვეული პირველი ქვეყანა ვართ, რომელიც ამ ჯგუფის წევრი არ არის. მე კანადის პრემიერ-მინისტრ მარკ კარნისთან ერთად დავესწარი ამ შეხვედრას (4 მაისს) და ჩვენ დიდი სურვილი გვაქვს, ვითანამშრომლოთ ევროპასთან, იმ ქვეყნებთან, რომლებიც ჩვენ მსგავსად ფიქრობენ. ეს უკვე აისახა რამდენიმე შეთანხმებაში, როგორებიცაა: „ნაბიჯი ევროპის უსაფრთხოებისკენ“ (SAFE), „უსაფრთხოებისა და თავდაცვის პარტნიორობა“ (Security and Defence Partnership), ასევე კანადასა და ევროკავშირს შორის ღრმა და ყოვლისმომცველი თავისუფალი ვაჭრობის შეთანხმება (CETA). ეს ყველაფერი ძალიან მჭიდრო თანამშრომლობისა და ალიანსის ნაწილია“.
მარია ტადეო, ევრონიუსი: „ევროკავშირში ამჟამად ძალიან ბევრს საუბრობენ ერთ საკითხზე, რომელსაც ზოგი სერიოზულად აღიქვამს, ზოგი - ნაკლებად სერიოზულად, მაგრამ ფაქტია, ხალხი მსჯელობს, თუ რამდენად დასაშვებია, რომ კანადა გახდეს ევროკავშირის წევრი? ამ საკითხს თქვენც აქტიურად განიხილავთ?“
ანიტა ანანდი, კანადის საგარეო საქმეთა მინისტრი: „გასულ წელს პრემიერ-მინისტრად კარნი რომ ავირჩიეთ, მას შემდეგ ძირითადად სავაჭრო ურთიერთობებს ვაფართოებთ მრავალი მიმართულებით. და გაორმაგებული ძალით ვმუშაობთ ე.წ. ზომიერი ძალაუფლების ინიციატივაზე, რომელზეც პრემიერმა დავოსში ისაუბრა. ეს კი ნიშნავს მსგავსი მიდგომების მქონე ქვყენებთან თანამშრომლობას, განსაკუთრებით სხვა ზომიერი ძალაუფლების მქონე სახელმწიფოებთან, რაც განისაზღვრება სხვადასხვა კრიტერიუმის მიხედვით, როგორებიცაა თავდაცვა და უსფართხეობა, ეკონომიკური ინტერესები, სოფლის მეურნეობა და აგრარული პროდუქცია, ხელოვნური ინტელექტი. ფაქტია, რომ კანადა აორმაგებს თავის კავშირებს მთელი მსოფლიოს მასშტაბით.
მარია ტადეო, ევრონიუსი: „პრემიერის გამოსვლამ დავოსში მედიის დიდი ყურადღება მიიპყრო. მან თავისი მოსაზრება გაიმეორა სომხეთშიც. მას სჯერა, რომ ჩვეული მსოფლიო წესრიგი იცვლება და შესაძლოა, აღარც აღდგეს, მაგრამ ახალი ეპიცენტრი შეიძლება იყოს ევროპაში. მაგრამ მაინც მინდა, გკითხოთ ასეთი რამ: როგორ გგონიათ, რამდენად ვისაუბრებდით ასეთ საკითხებზე და ასეთი ტონით, პრეზიდენტად ტრამპი რომ არ აერჩიათ? ეს ძალიან მნიშვნელოვანი კითხვაა ევროპელებისთვის. თქვენი ურთიერთობა გარემოებამ განაპირობა, თუ მას მართლაც აქვს გამართლება?“
ანიტა ანანდი, კანადის საგარეო საქმეთა მინისტრი: „მჯერა, რომ უნდა მოვძებნოთ პრაგმატული თანამშრომლობის გზები შესაბამის ქვეყნებთან, რათა მივიღოთ სარგებელი როგორც ეკონომიკური, ისე თავდაცვისა და უსაფრთხოების კუთხით. აი, ამაზე ვამახვილებთ ყურადღებას კანადაში. და, მართლაც, გასულ წელს ხელი მოვაწერეთ 20-ზე მეტ შეთანხმებას მთელი მსოფლიოს მასშტაბით უსაფრთხოების, თავდაცვისა და ეკონომიკის საკითხებზე. და ეს მხოლოდ დასაწყისია. პრემიერ-მინისტრმა კარნიმ ამას გლობალური სისტემის რღვევა უწოდა. ეს რღევა ნიშნავს, რომ ჩვენ ან უკან უნდა დავიხიოთ, ან წინ წავიდეთ, როგორც ზომიერი ძალაუფლების მქონე სახელმწიფო, შევქმნათ ახალი კავშირები და გარანტია იმისა, რომ ჩვენს საკუთარ მოსახლეობას პრაგმატულ პოლიტიკას ვთავაზობთ. აი, სწორედ ასეთია დღეს კანადის მიდგომა“.
მარია ტადეო, ევრონიუსი: „კარგად რომ გაიგოს ევროპელმა მაყურებელმა, მინდა, დავაზუსტო. იმის თქმა გნებავთ, რომ ეს ახალი ურთიერთობები გაუძლებს დროის გამოცდას და რომ ეს არ არის პასუხი ტრამპის მეორე ვადაზე? გჯერათ, რომ არსებობს საშუალოვადიან პერსპექტივაში რაღაცის შექმნის პოტენციალი?“
ანიტა ანანდი, კანადის საგარეო საქმეთა მინისტრი: „ეს გაუძლებს დროის გამოცდას. იმიტომ, რომ ეს არ გახლავთ უბრალოდ პოლიტიკური პასუხი“.
მარია ტადეო, ევრონიუსი: „არ არის პოლიტიკური პასუხი?“
ანიტა ანანდი, კანადის საგარეო საქმეთა მინისტრი: „ეს პოლიტიკური პასუხი ეფუძნება მსგავს აზროვნებას, საერთო ღირებულებებს, რწმენას იმისა, რომ ტერიტორიული მთლიანობა, სახელმწიფოს სუვერენიტეტი და მრავალმხრივი ვაჭრობა ძალიან მნიშვნელოვანი ღირებულებებია, რომლებზეც გავაგრძელებთ თანამშრომლობას კოლქტიურად როგორც მოკლე, ისე გრძელვადიან პერსპექტივაში. აუცილებლად უნდა ვახსენო უკრაინაც. ბრიუსელში დამატებითი სანქციების გამოსაცხადებლად ჩამოვედი - 28 ახალი სანქცია ამოქმედდება რუსული იურიდიული და კერძო პირების წინააღმდეგ უკრაინის სასარგებლოდ. თითქმის 26 მილიარდი დოლარი გავიღეთ უკრაინის სუვერენიტეტისა და კანონის უზენაესობის დასაცავად. და ისევ დავუდგებით უკრაინას გვერდით როგორც მოკლე, ისე გრძელვადიან პერსპექტივაში“.
მარია ტადეო, ევრონიუსი: „აუცილებლად უნდა გკითხოთ ერთი რამ უკრაინასთან დაკავშირებით, რადგან დიდი ვნებათაღელვა იყო ცოტა ხნის წინ, მსჯელობდნენ, რომ რუსეთთან შუამავალი მხოლოდ ამერიკა აღარ უნდა იყოს და რომ უპრიანი იქნებოდა ევროპული დელეგაციის ჩართვაც. მაინტერესებს, კანადაც ხომ არ არის დაინტერესებული მოლაპარაკებებში ჩართვით? და როგორ გგონიათ, რამდენად არის ახლა შესაფერისი დრო იმისთვის, რომ რუსეთთან უშუალო საუბარი აწარმოონ ევროპელებმა და არა ამერიკამ?“
ანიტა ანანდი, კანადის საგარეო საქმეთა მინისტრი: „გიპასუხებთ იმას, რაც არაერთხელ მითქვამს ადრეც, რომ უკრაინის მომავალთან დაკავშირებით გადაწყვეტილება უნდა მიიღოს პრეზიდენტმა ზელენსკიმ. ჩვენ გვჯერა, რომ ნებისმიერი შუამავალი უნდა შეირჩეს უკრაინის თანხმობით. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რომ ცეცხლის შეწყვეტის პირობები, რომლებსაც ზელენსკი დათანხმდა, იყოს დაცული. როგორც ვხედავთ, რუსეთი გაუმართლებლად არღვეევს ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმების პირობებს, არღვევს ნაკისრ ვალდებულებებს, საერთაშორისო სამართალს და უკანონოდ ხოცავს უკრაინელებს, ჯარისკაცებს და იტაცებს უკრაინელ ბავშვებს. ეს მიუღებელია. კანადა მტკიცედ უპირისპირდება რუსეთს ყველა ამ პუნქტთან დაკავშირებით“.
მარია ტადეო, ევრონიუსი: „მოდი, მედიაციის საკითხს დავუბრუნდეთ, რადგან, როგორც ჩანს, თავად უკრაინელები აცნობიერებენ, რომ დადგება დრო, როცა ევროკავშირს მოუწევს, რუსეთს ერთი-ერთზე დაელაპარაკოს. სხვა შემთხვევაში პრეზიდენტი ტრამპი მიუჯდება მოლაპარაკებების მაგიდას. არადა, დაზუსტებით ვერ ვიტყვით, რამდენად ადარდებს მას ევროპისა და უკრაინის ინტერესების დაცვა. თუკი სწორედ ასეთ შუამავლას დათანხმდებიან უკრაინა და ევროპა, დაუჭერს თუ არა კანადაც მხარს?“
ანიტა ანანდი, კანადის საგარეო საქმეთა მინისტრი: „მინდა, გავიმეორო, რომ კანადა მხარს უჭერს უკრაინის მთავრობის მიერ შესრულებულ სამუშაოს და პრეზიდენტ ზელენსკის. და მოდი, ვაღიაროთ, რომ უკრაინა მტიკცედ დგას. როგორც ვხედავთ ახლა, სხვადასხვა ქვეყანა უკრაინას მხოლოდ კი არ ეხმარება, არამედ მას საბრძოლო გამოცდილების გაზიარებასაც სთხოვს, მათ შორის დრონების ტექნოლოგიისაც“.
მარია ტადეო, ევრონიუსი: „თქვენ მიანიშნებთ, რომ მსოფლიოში არეულობაა. არეულობაა ახლო აღმოსავლეთშიც. ამერიკის პრეზიდენტმა ტრამპმა ისიც თქვა, რომ, მისი აზრით, ნატოს ქვეყნებმა, რომლებიც ვალდებული იყვნენ, დახმარებოდნენ, არაფერი გააკეთეს ნატოსთვის. და ყველა ამ ქვეყანას „ქაღალდის ვეფხვი“ უწოდა. როგორია თქვენი დამოკიდებულება ახლო აღმოსავლეთში არსებულ ვითარებასთან დაკავშირებით?“
ანიტა ანანდი, კანადის საგარეო საქმეთა მინისტრი: „ახლო აღმოსავლეთში ცეცხლი ხანგრძლივად უნდა შეწყდეს, რაც იმას ნიშნავს, რომ ჰორმუზის სრუტეში ნავიგაცია უნდა იყოს თავისუფალი, როგორც ამას ითხოვს საერთაშორისო კანონი“.
მარია ტადეო, ევრონიუსი: „რაც ახლა არ ხდება...“
ანიტა ანანდი, კანადის საგარეო საქმეთა მინისტრი: „ეს ნიშნავს, რომ სპარსეთის ყურის ქვეყნების წინააღმდეგ საპასუხო თავდასხმები უნდა შეწყდეს. ასევე ნიშნავს, რომ ირანში უნდა შეწყდეს ბირთვული იარაღის გავრცელება. ეს ყველაფერი კი კანადის საგარეო პოლიტიკის ძირითადი პრიორიტეტებია ამ წუთას. ჩვენ სპარსეთის ყურეში ჩვენი პარტნიორების გვერდით ვდგავართ“.
მარია ტადეო, ევრონიუსი: „რაც შეეხება ჰორმუზის სრუტეს, მაინც ვინ უნდა გახსნას იგი? რადგან იქ არსებული მდგომარეობა უამრავ გართულებას იწვევს მთელი მსოფლიოს ეკონომიკაში. ევროპაში უკვე საუბარია სტაგფლაციასა და სავარაუდო რეცესიაზე. ვინ უნდა გახსნას სრუტე? რადგან ცხადია, რომ ამას ამერიკა მარტო ვერ მოახერხებს“.
ანიტა ანანდი, კანადის საგარეო საქმეთა მინისტრი: „მართალი ბრძანდებით. ის შედეგები, რომლებიც ეკონომიკური და ჰუმანიტარული კუთხით მივიღეთ, უაღრესად შემაშფოთებელია. გლობალური ეკონომიკა სერიოზული საფრთხის წინაშე დგას იმის გამო, რომ მსოფლიოს ენერგორესურსებით მომარაგების 20% ჰორმუზის სრუტეშია მომწყვდეული. თანაც ეს, ენერგორესურსების გარდა, ეხება სასუქებსაც, ჰელიუმსაც. საერთაშორისო სამართლის მიხედვით, ჰორმუზის სრუტე ღია უნდა იყოს. და ეს საკითხი მხარეებმა უნდა ჩართონ მოლაპარაკებების დღის წესრიგში...“
მარია ტადეო, ევრონიუსი: „გამოდის, თქვენი პოზიცია უცვლელია? სანამ იქ ომი და ცხელი წერტილია, თქვენ ამაში არ ერევით. ხოლო თუ გადაწყვეტილებას მიიღებენ, შესაძლოა, ამ სანაოსნო მისიაში ჩართვაზე იმსჯელოთ“.
ანიტა ანანდი, კანადის საგარეო საქმეთა მინისტრი: „როდესაც იქ ცეცხლი საბოლოოდ შეწყდება, კანადა მზად იქნება, მოიფიქროს, თუ რით შეუძლია დახმარება. ეს შეიძლება იყოს, მაგალითად, ჩვენი გამოცდილება განაღმვით სამუშაოებში ან კიბერსფეროში, ან მონაცემთა დამუშავებასა და ლოგისტიკაში. მაგრამ ეს ყველაფერი თავდაცვის მინისტრის კომპეტენციაა და ის ძალიან მჭიდროდ თანამშრომლობს კოლეგებთან, ისევე როგორც მე ვმუშაობ დიპლომატიურ სარბიელზე“.
მარია ტადეო, ევრონიუსი: „რასაკვირველია. ქალბატონო მინისტრო, რაც შეეხება ნატოს. კანადა უკვე ხარჯავს მთლიანი შიდა პროდუქტის 2%-ს. კანადამ არაერთხელ განაცხადა, რომ ძალიან სერიოზულად მოჰკიდებს ხელს თავდაცვასა და უსაფრთხოებას ამიერიდან, რომ ეს აუცილებელია და მთავრობის პრიორიტეტია. და მაინც, საინტერესოა, რამდენად საკმარისი იქნება ეს ყველაფერი იმისთვის, რომ თურქეთში დაგეგმილი სამიტი კონსტრუქციული იყოს? მაინც რა ტიპის შეხვედრას ელოდებით თურქეთში? იმიტომ, რომ, როგორც ვხედავ, მაინცდამაინც ძლიერ ნატოზე არ არის საუბარი. ამ ინსტიტუტის შიგნით სერიოზული დაძაბულობაა“.
ანიტა ანანდი, კანადის საგარეო საქმეთა მინისტრი: „ნატო მტკიცე ორგანიზაციაა. კანადა ნატოს დამფუძნებელი წევრია და ჩვენ არასდროს ავარიდებთ თავს რთული საკითხების განხილვას, ისევე როგორც არ აგვირიდებია, როდესაც გასულ წელს ყველა ქვეყანა შევთანხმდით, რომ 2%-იანი ნიშნული 5%-ამდე გაგვეზარდა. მე დავესწრები ნატოს წევრი ქვეყნების საგარეო საქმეთა მინისტრების შეხვედრას შვედეთში, რათა განვიხილოთ, თუ რას შეიძლება ველოდოთ თურქეთში ივლისში“.
მარია ტადეო, ევრონიუსი: „მაგრამ რამდენად კონსტრუქციულია ეს საუბრები? ამას იმიტომ გეკითხებით, რომ, მაგალითად, მე რომ მიხდებოდეს ამ საკითხებზე მოლაპარაკების მაგიდასთან ყოფნა, ვიტყოდი, რომ მოკავშირეების მიმართ ძალიან დიდია მოლოდინი. მათ დახმარება სჭირდებათ. ასევე ფულიც უნდა გადაიხადონ - ახლა 5%-ია გადასახდელი. ამ დროს კი პასუხად ხანდახან მესმის არა მთლად აგრესიული გამოთქმები, მაგრამ საკმაოდ უპატივცემულო სიტყვები. ეს მოკავშირეების უპატივცემულობაა. ამ განხილვების დროს რამდენად აპირებთ განაცხადოთ, რომ დიახ, ჩვენ კონსტრუქციულები ვართ, მაგრამ ასეთი ტიპის გამოთქმები მიუღებელი უნდა იყოს“.
ანიტა ანანდი, კანადის საგარეო საქმეთა მინისტრი: „ამ მოლაპარაკებების მაგიდასთან უკვე მრავალი წელია, ვზივარ. მე ეროვნული თავდაცვის მინისტრი ვიყავი 2022 წელს, როდესაც რუსეთი უკანონოდ შეიჭრა უკრაინაში, და ვმონაწილეობდი ნატოს სამიტებში. როგორც წესი, ნატოს სამიტის წინ ხდება განხილვა, თუ რაზე უნდა ვიმსჯელოთ წელს. ისევ რთული საუბარი გველოდება. თუმცა ნატო მტკიცე ორგანიზაციაა. ყოველთვის ერთსულოვანი ვერ ვიქნებით, მაგრამ ყოველთვის ჩავერთვებით დისკუსიაში და ვიმუშავებთ მანამ, სანამ არ მივიღებთ ისეთ გადაწყევტილებას, რომელიც საუკეთესოდ იცავს ჩვენს ინტერესებს კოლექტიური უსაფრთხოებისა და თავდაცვის კუთხით“.
მარია ტადეო, ევრონიუსი: „და ბოლოს, როგორ აფასებთ გენერალური მდივნის მოღვაწეობას? როგორც იცით, მასზე სერიოზული ზეწოლა მოახდინა რამდენიმე ევროპულმა ქვეყანამ, რომლებიც ეუბნებიან, რომ შენი საქმეა, დაიცვა მთლიანი ალიანსის - და არა მისი მხოლოდ ერთი წევრის - ინტერესები. ამ ერთში, რა თქმა უნდა, ამერიკის შეერთებულ შტატებსა და პრეზიდენტ ტრამპს გულისხმობს. თქვენც ეთანხმებით, რომ ამ გენერალურმა მდივანმა ყველასთვის უნდა იმუშაოს?“
ანიტა ანანდი, კანადის საგარეო საქმეთა მინისტრი: „ეს ადამიანი ჩვენი ძალიან მნიშვნელოვანი პარტნიორი იყო, განსაკუთრებით არქტიკასთან დაკავშირებით. ალბათ გახსოვთ, როგორ ვაძლიერებდით ზეწოლას, როდესაც გრენლანდიაში ნატოს არქტიკული სტრატეგისთვის საკონსულოს ვხსნიდით და ნატო „არქტიკის საგუშაგოს“ (Arctic Sentry) მისიის ინიციატივით გამოვიდა. ჩვენ უფრო სიღრმისეულად ვიმსჯელებთ არქტიკის გაფართოებულ სტრატეგიაზე. ასე რომ, დიახ, ნამდვილად ველოდები, რომ გენერალურ მდივან რუტესთან ერთად მომავალ თვეებსა და წლებში ბევრს ვიმუშავებ“.
ავტორი: ლორენ უოლკერი