დანიის 24 მარტის ვადამდელი საპარლამენტო არჩევნები ხელშესახები შედეგების გარეშე დასრულდა, რითაც პრემიერ-მინისტრ მეტე ფრედერიქსენის მომავალი გაურკვეველი დარჩა.
ეგზიტპოლის შედეგების მიხედვით, დანიის მთავრობის მეთაურის მემარცხენე-ცენტრისტულმა „სოციალ-დემოკრატიულმა პარტიამ“ წინა, 2022 წლის არჩევნებისგან განსხვავებით, პოზიციები დაკარგა.
პარლამენტში უმრავლესობა ვერც მემარცხენე-ცენტრისტულმა და ვერც მემარჯვენე-ცენტრისტულმა პარტიებმა ვერ მოიპოვეს. მეტე ფრედერიქსენი, რომელიც პრემიერ-მინისტრობისთვის მესამე ვადით იბრძოდა, განაცხადა, რომ ეგზიტპოლის მონაცემების მიუხედავად მზად არის დარჩეს თანამდებობაზე. 179-ადგილიან პარლამენტში მისი კოალიცია სავარაუდოდ 83–დან 86 მანდატს მიიღებს.
„უკეთესი მოლოდინი მქონდა, მაგრამ დღეს არაფერი ისეთი მოხდა, რამაც ჩემი ხასიათი უნდა გაფუჭოს. სოციალ-დემოკრატები დანიელებისთვის მორიგ ჯერზე აშკარად უპირატეს პოლიტიკურ ძალად რჩებიან.
დღეს ხელისუფლების სათავეში დანიელები არიან, თუმცა ხალხი ახალი მთავრობისგან მოითხოვს მეტს — სასმელი წყლისა და ცხოველთა დაცვის გაუმჯობესების მიმართულებით. ამ არჩევნებზე ჩვენ ხელმძღვანელობით მოითხოვეთ პესტიციდების საერთო ეროვნული აკრძალვა.
ეს მოვითხოვეს პარტიებმა და ამომრჩევლებმაც. ამიტომ ახლა გვაქვს შესაძლებლობა, ეს სისრულეში მოვიყვანოთ. მადლობა ყველას, ვინც ეს საკითხი არჩევნებზე წამოწია. კენჭისყრამ აჩვენა, რომ ახალ ფოლკეტინგში ფართო უმრავლესობა კვლავ ემხრობა დანიაში მკაცრ იმიგრაციული პოლიტიკას.
მესმის შერეული გრძნობები — მეც ასე ვარ, თუმცა, მეგობრებო, მსოფლიო არასტაბილურია. ჩვენ გარშემო ქარიშხალია. დანიას სჭირდება სტაბილური და კომპეტენტური ხელისუფლება. მზად ვართ, საკუთარ თავზე ავიღოთ ეს ინიციატივა“, — განაცხადა დანიის პრემიერ-მინისტრმა და „სოციალ-დემოკრატების“ ლიდერმა, მეტე ფრედერიქსენმა.
სავარაუდოა, რომ შედარებით მოულოდნელი და შერეული შედეგები გამოიწვია დანიისა და მისი ნახევრადავტონომიური ტერიტორიის, გრენლანდიის ირგვლივ ბოლო თვეების განმავლობაში განვითარებულმა პროცესებმა. მიუხედავად იმისა, რომ დონალდ ტრამპის ყურადღება ახლა ახლო აღმოსავლეთისკენ არის მიპყრობილი, აშშ-ის პრეზიდენტმა არ უარყო ინტერესი მსოფლიოს ყველაზე დიდ კუნძულზე კონტროლის შესაძლებლობის მიმართ.
სტაბილურობის უზრუნველსაყოფად გადამწყვეტი როლი დაკისრდა დიდი გამოცდილების მქონე საგარეო საქმეთა მოქმედ მინისტრსა და დანიის ყოფილი პრემიერ-მინისტრის ტიტულით არსებულ პოლიტიკოსს, ლარს ლიოკე რასმუსენს, რომელმაც ყველა მხარეს ერთიანობისკენ მოუწოდა, საკუთარი კანდიდატურა პრემიერ-მინისტრის პოსტზე გამორიცხა, თუმცა გამოთქვა მზაობა დახმარების გასაწევად ახალი მთავრობის ფორმირებაში.
„ დანია პატარა, 6 მილიონის მქონე ქვეყანაა, რომელიც რყევებს განიცდის; უკრაინისა და ირანის ომებს ერთად უნდა შევხედოთ. ჩვენ ერთი ოჯახი ვართ და ერთად უნდა ვიმოქმედოთ.
როდესაც მსოფლიოში მკაცრი წესრიგი ბატონობს, როდესაც ტრამპი სავაჭრო ბარიერებს იმაგრებს, საჭიროა ჩვენი ეკონომიკური ძალის გაუმჯობესება, რათა გადავლახოთ ეს დაბრკოლებები. როდესაც მსოფლიო ცივილიზაციათა შორის დაძაბული ხდება და ირანში კონფლიქტი მიმდინარეობს, ხოლო პუტინი კომფორტულად სარგებლობს ჰორმუზის სრუტეში არსებული ვითარებით და მისი სამხედრო ფონდი მდიდრდება, ჩვენ უნდა ვიმოქმედოთ“, — განაცხადა ლარს ლიოკე რასმუსენმა.
არჩევნების წინასწარმა შედეგებმა ერთის მხრივ ულტრამემარჯვენეთა პოზიციების გამოკვეთა და ლიბერალიზმის აღორძინების ნიშნები აჩვენა, ხოლო მეორეს მხრივ გარკვეული განხეთქილებაც გამოიწვია. დანიის თავდაცვის მინისტრმა ტროელს ლუნდ პოულსენმა განაცხადა, რომ ის და მისი ლიბერალური პარტია აღარ აპირებს ფრედერიქსენის სამთავრობო კოალიციაში ყოფნას.
მოქმედი პრემიერის მზაობის მიუხედავად დარჩეს თანამდებობაზე, მთავრობის მეთაურობა მისთვის გარანტირებული არ არის და ამ პოსტზე კიდევ რამდენიმე კანდიდატი იყრის თავს.
მეტე ფრედერიქსენი დანიის ხელისუფლების ლიდერი 2019 წლიდანაა. იგი ცნობილი იქნება უკრაინისადმი მტკიცე მხარდაჭერისთვის, თუმცა საშინაო პოლიტიკაში რამდენიმე გამოწვევის წინაშე დადგა, მათ შორის საცხოვრებელი ხარჯების ზრდის გამო.
დანიის პოლიტიკური სისტემა ითვალისწინებს კოალიციური მთავრობის ჩამოყალიბებას, რომელიც ტრადიციულად შედგება „წითელი“ ან „ლურჯი ბლოკის“ რამდენიმე პარტიისგან და რასაც წინ უძღვის მრავალკვირიანი მოლაპარაკებები.