ჩეხეთი-ს პარლამენტმა 2026 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტი დაამტკიცა, რომლის თავდაცვის ხარჯები ნატო-ს მოთხოვნებთან შეუსაბამოა.
ამ მიმართულებით მიმდინარე წელს პრაღა გეგმავს მთლიანი შიდა პროდუქტის 1.7%-ის დახარჯვას — მიუხედავად დონალდ ტრამპი-ის ადმინისტრაციის ერთგვარი სავალდებულო 5%-იანი ზღვარისა და ჩეხეთის პრეზიდენტის, პეტრ პაველი-ს მხრიდან ზეწოლისა, რომელიც მიიჩნევს, რომ მზარდი გეოპოლიტიკური დაძაბულობის ფონზე ევროპული ქვეყნების თავდაცვისუნარიანობა უმაღლეს დონეზე უნდა იყოს უზრუნველყოფილი.
„ამჟამად ევროპა ცხოვრობს ბოლო 80 წლის განმავლობაში ყველაზე სერიოზული საომარი კონფლიქტის პირობებში. ერთი შეხედვით, ის ჩვენი საზღვრებიდან შორს მიმდინარეობს, თუმცა სინამდვილეში პირდაპირ ახდენს გავლენას ჩვენზე“, — განაცხადა ჩეხეთის პრეზიდენტმა, პეტრ პაველმა.
ჩეხეთის პრემიერ-მინისტრის განცხადებით, ამ გადაწყვეტილების მიზეზი ფინანსური სირთულეებია. ანდრეი ბაბიში-მა თქვა, რომ არსებობს სხვა პრიორიტეტებიც, როგორიცაა, მაგალითად, ჯანდაცვის მიმართულება.
მისივე სიტყვებით, წინა ხელისუფლებისგან მის გუნდს საკმაოდ მძიმე ეკონომიკური მემკვიდრეობა და საბიუჯეტო დეფიციტი ერგო, ამიტომ ახლა ვითარების გამოსწორების დროა.
თავდაცვის ხარჯები 2%-იან მაჩვენებელს გადასცდება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუკი მათში ჩართული იქნება თავდაცვის პროექტებისთვის სხვა სამინისტროების მიერ გამოყოფილი სახსრები.
მიუხედავად არსებული უთანხმოებისა, ჩეხეთის პრეზიდენტმა განაცხადა, რომ ბიუჯეტის საბოლოოდ ძალაში შესასვლელად დოკუმენტს ხელს მოაწერს, რადგან სახელმწიფო ხარჯები აღმასრულებელი ხელისუფლების საქმეა.
2014 წელს ნატოს წევრმა სახელმწიფოებმა აიღეს ვალდებულება თავდაცვის მიმართულებაზე დაეხარჯათ მთლიანი შიდა პროდუქტის არანაკლებ 2%, თუმცა რუსეთის სრულმასშტაბიანი შეჭრა უკრაინაში-მ, შემდეგ კი დონალდ ტრამპის ადმინისტრაციის ხისტმა პოლიტიკამ და მისმა განცხადებებმა, რომ შეიარაღების თვალსაზრისით ვაშინგტონზე მოკავშირეთა დამოკიდებულება უნდა შემცირდეს, ეს მაჩვენებელი 5%-ით განსაზღვრა.
ამ გადაწყვეტილების მიხედვით, 3.5% გათვალისწინებულია ძირითად თავდაცვით საჭიროებებზე, დანარჩენი 1.5% კი უსაფრთხოებასთან დაკავშირებულ ხარჯებზე.
აღებული ვალდებულებები ჩეხეთს პრაღაში აშშ-ის ელჩმა შეახსენა:
„თუკი ჩეხეთი არ შეასრულებს საკუთარ ვალდებულებებს, ეს გავლენას იქონიებს მთელ ალიანსზე. არ მჭირდება თქვენთვის და ჩეხი ხალხისთვის იმის შეხსენება, რამდენად მნიშვნელოვანია, რომ მოკავშირეებმა შეასრულონ ნაკისრი ვალდებულებები.
ყველა ქვეყანას უნდა ჰქონდეს ქმედუნარიანი გეგმა ბრძოლისუნარიანობის ნაწილში მიზნობრივი მაჩვენებლების მისაღწევად“, — თქვა ნიკოლას მერიკი-მა.
სახელმწიფო ბიუჯეტი არ არის ერთადერთი სადავო საკითხი ჩეხეთის პრეზიდენტსა და პრემიერ-მინისტრს შორის.
ანდრეი ბაბიშმა და მისმა პარტიამ ANO 2025 წლის ოქტომბრის არჩევნებში გაიმარჯვა, მოგვიანებით კი კოალიცია ჩამოაყალიბა ნაციონალისტურ, ევროსკეპტიკურ პოლიტიკურ გაერთიანებებთან — თავისუფლება და პირდაპირი დემოკრატია და მოტორისტები.
ჩეხეთის რესპუბლიკა ნატოს წევრი 1999 წლიდან არის და ჯერჯერობით ეს არის პირველი შემთხვევა, როდესაც პრაღა ჩრდილოატლანტიკური ალიანსის ვალდებულებებთან გარკვეულ წინააღმდეგობას აწყდება.