მარედ გვინ ჯონსი, ევრონიუსი: „ახლო აღმოსავლეთში კონფლიქტის ესკალაციაზე სასაუბროდ დღეს ჩემთან სტუმრად არის ამერიკის ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტოს ყოფილი დირექტორი და ამერიკის შეერთებული შტატების არმიის გადამდგარი გენერალი დევიდ პეტრეუსი.
ნება მომეცით, საუბარი დავიწყო ამერიკა-ისარელის მიერ ირანზე მიტანილი სამხედრო იერიშის ფარგლებში განვითარებულ მოვლენებზე, რასაც ვუყურებთ ბოლო რამდენიმე დღის განმავლობაში. მაინც რა არის პრეზიდენტ ტრამპის საბოლოო მიზანი და რამდენად ახლოს არის ის ამ მიზანთან ახლა?“
დევიდ პეტრეუსი, აშშ-ის ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტოს ყოფილი ხელმძღვანელი, გენერალი: „ამ სამხედრო კამპანიას რამდენიმე მიზანი აქვს, ერთ-ერთი დანამდვილებით არის ირანის სარაკეტო პოტენციალის დასუსტება, რომლის აღდგენასაც ირანი ცდილობდა და რომელიც ასეთ საფრთხეს უქმნიდა რეგიონს, განსაკუთრებით - ისრაელს და ვნახეთ, რა ტრაგიკულად გამოვლინდა ეს ფაქტი. გარდა ამისა, ამ კამპანიის მიზანია, ბოლომდე გაანადგუროს, თუკი რამე დარჩა ბირთვული პოტენციალიდან და როგორც სულ რამდენიმე დღის წინ გავიგეთ ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტოსგან, შესაძლოა, ისპაჰანის მიწისქვეშა გვირაბებში 60%-ამდე გამდიდრებული ურანის მარაგი იყოს. ამ ინფრასტრუქტურას 12-დღიანი საჰაერო თავდასხმის კამპანიის დროს დაარტყეს, მაგრამ შესაძლოა, გადარჩა. და შემდეგ, რა თქმა უნდა, ამ ძალისხმევის მიზანია რეჟიმის ძალაუფლების, მისი ლიდერებისა და ძალოვნების უკიდურესი დასუსტება. ძალიან ბევრი გავლენიანი ფიგურა ზუსტი დარტყმების შედეგად დახოცეს კიდეც. ამის შემდეგ შეტევა გაფართოვდა და შეუტიეს შტაბბინებს, საცავებს, სხვა იარაღის საწყობებს, იმავე მოკლე და შორი რადიუსის რაკეტების მწარმოებელ ქარხნებს, დრონების გამშვებ პუნქტებს და ირანის გემებსაც კი. მთავარი კითხვა არის ის, რაზეც ისაუბრა პრეზიდენტმა თავის პირველ გამოსვლაში, როდესაც რეჟიმის შეცვლა დაასახელა ერთ-ერთ მიზნად. ამის შემდეგ, ჩემი აზრით, მან აქცენტი იმაზე გადაიტანა, რომ ამერიკასა და ისრაელს რეჟიმის შეცვლისთვის შეექმნათ წინაპირობები, რომლებსაც საბოლოოდ ირანელი ხალხი კარგად გამოიყენებდა. ამ მხრივ ის პრობლემაა, რომ, როგორც წესი, ასეთ ვითარებაში ის ხალხი ჯობნის, რომელსაც მეტი იარაღი აქვს და სისასტიკის ჩადენაც უკეთ ეხერხება. ამიტომ ამ ვითარებაში, რა თქმა უნდა, ირანის რეჟიმის განკარგულებაში მყოფი ძალა მთლიანობაში თითქმის მილიონი კაცია, თუ ყველა სტრუქტურას შეკრებ, ისინი შეიარაღებული და სასტიკები არიან. ეს არაერთხელ დაამტკიცეს ათწლეულების განმავლობაში, რომ არაფერი ვთქვათ, თუ როგორ ჩაახშეს ბოლო ორ თვეში უზარმაზარი დემონსტრაციები, რისთვისაც ალაბთ ათობით ათასი მოქალაქე დახოცეს და ამდენივე დააპატიმრეს. ამიტომ ახლა საკითხი დგას ასე: რამდენად არსებობს ადამიანი, რომელიც განუდგება ამ ყველაფერს, ვის ხელშიც არის რეალური ძალაუფლება, დიდი რაოდენობით იარაღი და ვისაც ხელმძღვანელობის უნარიც შესწევს, რათა ხალხს თავი მოუყაროს და რეჟიმს შეუტიოს? სამწუხაროდ, ამ წუთას ვერ ვხედავ ასეთ დასაყრდენს“.
მარედ გვინ ჯონსი, ევრონიუსი: „თქვენ აღნიშნეთ, რომ ახლა არ ჩანს ასეთი დასაყრდენი, რადგან ვიცით, რომ, მართალია, აიათოლა ალი ხამენეი მოკლეს, მაგრამ ისალმური რეჟიმი ჯერ კიდევ მყარად დგას ფეხზე. მათი დროებითი მმართველთა საბჭო დაპირებას იძლევა, რომ ძალიან სწრაფად სხვა უზენაეს ლიდერს დანიშნავს. იმის თქმა ხომ არ გსურთ, რომ რეჟიმის დამხობა შეუძლებელია ამ სამხედრო ჩარევით და რომ ის შიგნიდან უნდა მოხდეს? თუ მიგაჩნიათ, რომ ეს ინტერვენცია მოამზადებს ნიადაგს, რათა რეჟიმი ირანში შიგნიდან დაამხონ?“
დევიდ პეტრეუსი, აშშ-ის ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტოს ყოფილი ხელმძღვანელი, გენერალი: „მაგრამ ჩვენმა პრეზიდენტმა, შემდეგ თავდაცვის მინისტრმა და (შეიარაღებული ძალების) გაერთიანებული შტაბის უფროსების კომიტეტის ხელმძღვანელმა აღნიშნეს, რომ ეს შექმნის წინაპირობებს, რომლის გამოყენებაც შესაძლებელია, თუკი მოვლენები ისე განვითარდება, როგორც უკვე აღვნიშნე. მაგრამ დარწმუნებული არ ვარ, რომ ამჟამად საქმე სწორედ ასეა. ვიმეორებ, თითქმის მილიონი კაცი ჰყავთ განკარგულებაში ისეთ ხლახს, რომელმაც დაამტკიცა, რომ შეუძლიათ ჩაიდინონ სისასტიკე და დახოცონ ის ხალხი, რომელიც მათ წინააღმდეგ გამოვა“.
მარედ გვინ ჯონსი, ევრონიუსი: „როგორ გგონიათ, რამდენად შესაძლებელია მოვლენები ისევე განვითარდეს, როგორც ვენესუელაში, სადაც რეჟიმის ხელმძღვანელი განეიტრალებულია, მაგრამ დიდი ალბათობით ამ რეჟიმისვე შედარებით რბილი და ზომიერი ძალა მოვა ხელისუფლებაში? რამდენად მისაღები იქნებოდა პრეზიდენტ ტრამპისთვის ასეთი ვითარება?“
დევიდ პეტრეუსი, აშშ-ის ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტოს ყოფილი ხელმძღვანელი, გენერალი: „ჩემი აზრით, დიახ, ეს შესაძლებელი და მისაღები იქნებოდა. მე არ ვიცი, რამდენად დასაშვებია, რომ სწორედ ასე მოხდეს. არ დაგავიწყდეთ, რომ, როგორც თავად აღნიშნეთ, ამჟამად მოქმედებს დროებითი საბჭო, რომელსაც სათავეში უდგანან პრეზიდენტი, სასამართლო ხელისუფლების თავმჯდომარე და სასულიერო პირი, რომელიც უზენაესი ლიდერის ფუნქციას ასრულებს. ექსპერტთა ასამბლეა შეიკრიბება და აარჩევს მომავალ უზენაეს ლიდერს. ასეთი რამ წარსულში მხოლოდ ერთხელ მოხდა. მაგრამ ზოგადად, თუ ამ როლზე წარდგენილი კანდიდატების სიას გადახედავ, ყველა საკმაოდ ხისტი იდეოლოგიის მქონე ჩანს, ისეთივე, როგორიც იყო ბოლო უზენაესი ლიდერი. უკვე ვნახეთ კიდეც საგარეო საქმეთა მინისტრის სიხისტე. ჯერჯერობით საჯაროდ მხოლოდ მან ისაუბრა. ერთი სიტყვით, მიმაჩნია, რომ ფრთხილად უნდა ვიყოთ ჩვენს იმედებთან დაკავშირებით, რომ შესაძლოა, გამოჩნდეს ვინმე პრაგმატული ადამიანი. ეს შეუძლებელი სულაც არ არის, ქარიმ საჯადპურმა, ამერიკაში მცხოვრებმა დიდმა ირანელმა ანალიტიკოსმა, აღნიშნა, რომ ადრე რეჟიმის 80 პროცენტს შეადგენდნენ გულწრფელი მორწმუნეები, ჭეშმარიტი იდეოლოგები, ხისტი პოლიტიკის მიმდევრები, ხოლო 20%-ს - შარლატანები. ასე უწოდებენ მედროვეებს, რომლებიც ცდილობენ, რაც შეიძლება მეტი მოიხვეჭონ იმის წყალობით, რომ რეჟიმს ემსახურებიან. მაგრამ ახლა 20%-ს წარმოადგნენ ხისტი პოლიტიკის მიმდევრები და 80 პროცენტს - შარლატანები. ასე რომ, სავსებით შესაძლებელია, ვიღაც გამოჩნდეს და თქვას, ბატონო პრეზიდენტო, მართალი ბრძანდებით, როდესაც ამბობთ, რომ ჩვენმა ბირთვულმა პროგრამამ, სხვების ჩუმად შეიარაღებამ, ამერიკელების, არაბებისა და ისრაელელების ხოცვამ რაც მოგვიტანა, ეს არის - ნგრევა. ჩვენ ვხედავთ, რომ არასწორად ვიქცეოდით და ახლა გვინდა, სწორი გზით ვიაროთ. გვინდა, ურთიერთობა დავალაგოთ მეზობლებთან და ზოგადად რეგიონთან, თქვენთან და უარს ვამბობთ ყველაფერზე, რისკენაც აქამდე ვისწრაფოდით. ცხადია, ეს უაღრესად დრამატული გადახვევა იქნებოდა“.
მარედ გვინ ჯონსი, ევრონიუსი: „რას შეიძლება ველოდოთ მომავალში ამერიკა-ისრაელის ერთიანი კამპანიისგან ირანში? როგორ გგონიათ, რამდენად შესაძლებელია, რომ ის ხანგრძლივ ომში გადაიზარდოს? როგორც ვნახეთ, ორშაბათს ომის მდივანმა პიტ ჰეგსეთმა ჯარის შეყვანის ალბათობა არ გამორიცხა. თქვენი აზრით, რამდენად შესაძლებელია, რომ ეს ყველაფერი გაცილებით სახიფათო სცენარში გადაიზარდოს, ვიდრე შესაძლოა ამერიკას თავიდან წარმოდეგინა?“
დევიდ პეტრეუსი, აშშ-ის ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტოს ყოფილი ხელმძღვანელი, გენერალი: „არა, ჩემი აზრით, პრეზიდენტმაც, ომის მდივანმაც და სხვებმაც ძალიან მკაფიოდ განაცხადეს, რომ არ აპირებენ ჯარის შეყვანას. გულწრფელად რომ ვთქვა, მგონია, რომ რაც მეტი დრო გავა, მიუხედავად იმისა, რომ ჯერჯერობით გამორიცხული არ არის, მეტი ზიანი მიადგეს მასპინძელ ქვეყნებს, ასევე ისარელს, ამერიკის ჯარსა და სხვებს, დროთა განმავლობაში ირანს მაინც გაუჭირდება საპასუხო ზომების მიღება. ჩვენ განვაგრძობთ მათი სარაკეტო მარაგების, რაკეტმტყორცნი დანადგარების, ახლო რადიუსის მქონე რაკეტებისა და დრონების შემცირებას. ამიტომ მგონია, რომ ირანს ძალიან გაუჭირდება იმ ტემპის შენარჩუნება, რომელიც ახლა აქვს. იმდენად დიდი ზიანი მიადგა სამეთაურო და საკონტროლო ობიექტებს, თავად მეთაურებსაც, რომ ახლა იქ ყველაფერი დეცენტრალიზებულია, თუმცა, როგორც ჩანს, ისინი სამოქმედოდ ემზადებიან“.
მარედ გვინ ჯონსი, ევრონიუსი: „და მაინც, ირანის მხრიდან საკმაოდ სასტიკი პასუხი ვიხილეთ. ვნახეთ, როგორ მიფრინავდა უპილოტო დრონები ევროკავშირის კუნძულოვანი სახელმწიფო კვიპროსისკენ. როგორ გგონიათ, ამისთვის ემზადებოდნენ? საგანგებოდ დაგეგმეს, რაც შეიძლება უმოწყალო პასუხი გაეცათ შეტევაზე, რათა შეეშინებინათ ამერიკა? რადგან ვხედავთ, როგორ საუბრობენ...“
დევიდ პეტრეუსი, აშშ-ის ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტოს ყოფილი ხელმძღვანელი, გენერალი: „ისინი არ აპირებენ ამერიკის შეშინებას, ამიტომ ეს გვერდით გადავდოთ. მათ საპასუხო ზომები მიიღეს, როგორც აღვნიშნე, და მიმაჩნია, რომ ისინი ემზადებოდნენ მოვლენების ასეთი განვითარებისთვის, რომ შესაძლოა, აღარ ჰყოლოდათ ცენტრალური სარდლობა და კონტროლი, ამიტომ დაგეგმეს სამიზნე ობიექტების მთელი წყება, რაც სისრულეში მოჰყავთ კიდეც. ვნახოთ, რამდენად განაგრძობენ ასე. ჯერჯერობით ნაადრევია შეფასება არსებული ვითარების საფუძველზე. თუმცა ახლა ჩვენ მთელი ყურადღება გადატანილი გვაქვს მათ მარაგებზე, თუ რამდენად შეძლებენ საპასუხო ზომები მიღებას“.
მარედ გვინ ჯონსი, ევრონიუსი: „როგორც ვხედავთ, ევროპული ქვეყნები უკვე ამერიკის თავდაცვის პოტენციალის შესაძლო მხარდაჭერაზეც ალაპარაკდნენ, მათ შორის დიდი ბრიტანეთიცაა. თქვენი აზრით, რამდენად ელოდება პრეზიდენტი ტრამპი თავისი ევროპელი მოკავშირეებისგან მხარადჭერას ამ შემთხვევაში, რამდენად აქვს იმედი, რომ ისინი რამენაირად დაეხმარებიან ამ ოპერაციის ჩატარების დროს?“
დევიდ პეტრეუსი, აშშ-ის ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტოს ყოფილი ხელმძღვანელი, გენერალი: „ჩემი აზრით, თავდაპირველი ჩანაფიქრით, გეგმა ძირითადად ამერიკისა და ისარელის ტანდემს ეყრდნობოდა და შემდეგ უკვე რეგიონის მოკავშირე ქვეყნებს, რომელთა საჰაერო სივრცე და თავდაცვის ბალისტიკური რაკეტები ყოველთვის ამერიკისა და ისარელის თავდაცვის სისტემის ნაწილია. არ მგონია, ჰქონოდათ მოლოდინი, რომ ევროპელები შეუერთდებოდნენ. კარგი იქნებოდა, თავიდანვე ასე მოქცეულიყვნენ, სულ მცირე თავდაცვის მიზნით მაინც, რადგან აშკარაა, და თავიდანვე ცხადი იყო, რომ ირანი არ შემოიფარგლებოდა მხოლოდ ამერიკის ბაზებისა და ისრაელის მიზანში ამოღებით და ა.შ. ის მიზანში იღებს სამოქალაქო ობიექტებს, აეროდრომებს, პორტებსა და ა.შ. სპარსეთის ყურის ქვეყნებში და მათ მიღმაც, კვიპროსსაც კი მისწვდა, როგორც თავად აღნიშნეთ. ამიტომ მიმაჩნია, რომ წმინდა თავდაცვის თვალსაზრისით, ასეთი ნაბიჯის გადადგმა სწორი იქნებოდა თავიდანვე. ახლა საკითხავი ის არის, რამდენად გადავლენ შეტევაზე და დაეხმარებიან ამერიკასა და ისარელს საპასუხო ზომების მიღებაში“.
**მარედ გვინ ჯონსი, ევრონიუსი: „**როგორ წარმოგიდგენიათ, რომ ევროპელები შეუერთდნენ შეტევით ოპერაციას?“
დევიდ პეტრეუსი, აშშ-ის ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტოს ყოფილი ხელმძღვანელი, გენერალი: „როგორც ვხვდები, ამაზე უკვე მსჯელობენ. მე არ ვიცი, რამდენად შემიძლია გავთვალო შედეგი, მაგრამ თავად ფაქტი, რომ ამაზე მსჯელობა დაიწყეს, ჩემი აზრით, იმაზე მიუთითებს, რომ ეს დასაშვებია“.
მარედ გვინ ჯონსი, ევრონიუსი: „დასასრულ, ძალიან მოკლედ რომ მითხრათ, როგორ გგონიათ, რამდენად ისწავლა ამერიკამ ჭკუა იმავე ერაყის გამოცდილების შემდეგ, სადაც სადამ ჰუსეინის მთავრობა და ადმინისტრაცია ამერიკამ პირწმინდად გაანადგურა და ქვეყანა ისეთ მდგომარეობაში დატოვა, რომ ის უბრალოდ ვეღარ ფუნქციონირებს? როგორ გგონიათ, რამდენად ითვალისწინებს ამერიკის ადმინისტრაცია ამ ფაქტს მიმდინარე კამპანიის დროს?“
დევიდ პეტრეუსი, აშშ-ის ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტოს ყოფილი ხელმძღვანელი, გენერალი: „ნამდვილად ასეა. ჩემი აზრით, ამაზე ძალიან მკაფიოდ მიანიშნეს. ასევე მინდა ყურადღება გავამახვილო, რომ მაშინ მხოლოდ რეჟიმი კი არ დაემხო, არამედ ჩვენ კატასტროფულად ცუდი გადაწყვეტილებებიც მივიღეთ. მე ვიყავი ჩართული ამ შეჭრის ოპერციაში და უბრალოდ მუხლი მოგვეკვეთა, როდესაც გადაწყდა, ერაყის მთელი სამხედრო ნაწილი გაგვეთავისუფლებინა ისე, რომ არაფერი გვითქვამს, მაინც როგორ უნდა ერჩინათ თავი და ოჯახები. „ბაასის“ პარტიიდან (არაბთა სოციალისტური აღორძინების პარტია) ოთხი კაცი დავტოვეთ მაშინ, როცა მასში ათობით ათასი ბიუროკრატი შედიოდა, მათგან ბევრს დასავლური განათლება ჰქონდა, რომელიც ძალიან გვჭირდებოდა და ვიყენებდით კიდეც მათ დახმარებას ქვეყანაში, რომლისაც კარგად არ გვესმოდა. ვფიქრობ, ძალიან სწრაფად შეგვეძლო ძირითადი ელემენტების აღდგენა და გნებავთ ვენესუელის უფრო მსუბუქი სცენარის მოწყობა, რადგან ზედა დონეები აშკარად აღარსად იყვნენ, რომ გავკიდებოდით.
ავტორი: მარედ გვინ ჯონსი და ლორენ უოლკერი