„ჩემ მიერ მიღებულია გადაწყვეტილება „სპეციალური სამხედრო ოპერაციის“ ჩატარების შესახებ,“ — ვლადიმერ პუტინის ამ სიტყვებით დაიწყო კრემლის სამდღიანი ე.წ. „სპეციალური სამხედრო ოპერაცია“, რომელიც უკვე ოთხი წელია გრძელდება. სწორედ ამდენი დროა შეუსრულებელი რჩება კრემლის მიზანი — აეღო კიევი 72 საათის განმავლობაში და უკრაინაში საკუთარი გავლენის ქვეშ მყოფი ხელისუფლება დაესვა.
2022 წლის 24 თებერვალს, დაახლოებით დილის 05:00 საათზე, უკრაინის მოსახლეობა საჰაერო განგაშის სირენებმა და დაბომბვის ხმებმა გააღვიძა. ამით დაიწყო სრულმასშტაბიანი სამხედრო მოქმედებები, რომლებსაც მოსკოვი მანამდე მეზობელი ქვეყნის აღმოსავლეთ ნაწილში — დონბასის რეგიონში — აწარმოებდა და ამტკიცებდა, რომ ამას „რუსულენოვანი მოსახლეობის დასაცავად“ აკეთებდა.
უკრაინის „დენაციფიკაციისა“ და „დემილიტარიზაციის“ საბაბით დაწყებული ფართომასშტაბიანი რუსული აგრესიის სამიზნეებად იქცა ქალაქები: ხარკივი, დნიპრო, მიკოლაივი, ლვივი, ჩერნიჰივი, ოდესა, დონეცკი, პოლტავა, სუმი და დედაქალაქი კიევი.
ყოველ წუთს იზრდებოდა იმ ოლქებისა და დასახლებების რაოდენობა, სადაც რუსეთი ცდილობდა, მწყობრიდან გამოეყვანა კრიტიკული ინფრასტრუქტურა და იერიშები მიეტანა მშვიდობიან მოსახლეობაზე. რუსული საოკუპაციო ჯარები გამოჩნდნენ კიევის შემოგარენშიც, თუმცა მცირე ხნით — უკრაინელთა წინააღმდეგობამ ისინი ამ ტერიტორიებიდან განდევნა, რაც უკვე ოთხი წელია ფრონტის ხაზად მიიჩნევა.
რუსული სახელმწიფო მედიის საშუალებით კრემლთან დაახლოებული პირები აცხადებდნენ, რომ უკრაინის ხელისუფლება, რომელსაც თავად „კიევის რეჟიმს“ უწოდებენ, ვერ გაუძლებდა წნეხს და მალე დატოვებდა ქვეყნის მართვის სადავეებს. თუმცა სრულმასშტაბიანი შეჭრიდან რამდენიმე საათში მოსკოვის დეზინფორმაციულ კამპანიას კიევიდან ამ ფორმით უპასუხეს:
„ფრაქციის ლიდერი აქ არის, პრეზიდენტის ადმინისტრაციის ხელმძღვანელი აქ არის, პრემიერმინისტრი შმიგალი აქ არის, პოდოლიაკი აქ არის, პრეზიდენტი აქ არის. ჩვენ ყველა აქ ვართ. ჩვენი სამხედროები აქ არიან. სამოქალაქო საზოგადოება აქ არის — ყველანი აქ ვართ. ვიცავთ ჩვენს თავისუფლებას, ჩვენს სახელმწიფოს და ასე გაგრძელდება. დიდება ჩვენს სამხედროებს, დიდება უკრაინას! დიდება გმირებს!“
ოთხი წელია რუსეთი უწყვეტად მიიტანს იერიშებს უკრაინის მშვიდობიან მოსახლეობაზე, სამოქალაქო და ენერგოინფრასტრუქტურაზე, საცხოვრებელ სახლებზე, საავადმყოფოებზე, სკოლებზე, საბავშვო ბაღებსა და ქრისტიანულ სალოცავებზე — განურჩევლად რელიგიური თუ საერო დღესასწაულისა.
კრემლისთვის არც მარიუპოლის დრამატული თეატრის წინ უზარმაზარი ასოებით დაწერილი წარწერა „ბავშვები“ აღმოჩნდა შემაკავებელი. იერიშების შედეგად 2022 წლის მარტში ეს შენობაც გახდა საოკუპაციო ჯარების ერთ-ერთი მთავარი სამიზნე.
ქალაქი ბუჩა, „აზოვსტალის“ მცველები, მარიუპოლის ალყა — ეს უკრაინაში რუსული სამხედრო აგრესიის სიმბოლოების მხოლოდ მცირე ჩამონათვალია. თუმცა სრულმასშტაბიანი შეჭრიდან ორწელიწად-ნახევრის შემდეგ უკრაინამაც შეძლო კონტრშეტევაზე გადასვლა და მოსკოვისთვის ძალის დემონსტრირება — ბელგოროდის და კურსკის ოლქებში სამხედრო მოქმედებების წარმოებით, რუსულ ენერგო- და ნავთობობიექტებზე სარაკეტო იერიშების მიტანით, სამხედრო ინფრასტრუქტურისა და საზღვაო ფლოტის მნიშვნელოვანი ნაწილის განადგურებით.
უწყვეტი აგრესიის მიუხედავად, ომის დაწყების ოთხი წლისთავზე უკრაინის პრეზიდენტი ვოლოდიმირ ზელენსკი აცხადებს, რომ მოსკოვმა ვერ შეძლო უკრაინელი ხალხის დამარცხება, ვერ შებღალა მათი ღირსება და ვერც მომავალში შეძლებს საკუთარი ამბიციების განხორციელებას.
„პუტინს ესმის, რომ მას არ შეუძლია უკრაინის დამარცხება ბრძოლის ველზე და „მსოფლიოში მეორე არმია“ ებრძვის მრავალბინიან საცხოვრებელ სახლებსა და ელექტროსადგურებს. ახლა კი უკრაინელები ისტორიაში ერთ-ერთ ყველაზე მძიმე ზამთარს და თითქმის ყოველღამიურ ტერორს განიცდიან. არ ვიცი, კიდევ ვინ შეძლებდა ამის ატანას შინაგანად გატეხვის ან ყოყმანის გარეშე. უკრაინელები ამას უმკლავდებიან, მიუხედავად იმისა, რომ ეს საშინლად დამღლელია…
ძალიან მინდა, ერთხელ ამ ადგილს ამერიკის პრეზიდენტთან ერთად ვესტუმრო. მხოლოდ უკრაინაში ჩამოსვლით და საკუთარი თვალით ჩვენი ყოველდღიურობისა და ბრძოლის ნახვით შეძლებს იმის გაგებას, რატომ მიმდინარეობს ეს ომი და ვინ არის აგრესორი…
პუტინმა ვერ მიაღწია საკუთარ მიზნებს. მან ვერ გატეხა უკრაინელები. მან ვერ მოიგო ეს ომი. ჩვენ შევინარჩუნეთ უკრაინა და გავაკეთებთ ყველაფერს მშვიდობისა და სამართლიანობის უზრუნველსაყოფად“, — განაცხადა უკრაინის პრეზიდენტმა 2026 წლის 24 თებერვალს, სრულმასშტაბიანი ომის მეოთხე წლისთავთან დაკავშირებულ ვიდეომიმართვაში.
მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ ევროპაში ყველაზე მასშტაბურმა სამხედრო დაპირისპირებამ გავლენა იქონია როგორც აგრესორ სახელმწიფოზე, ისე უკრაინაზე, რომლის მოსახლეობის დიდ ნაწილს საკუთარი სახლ-კარის დატოვება და ქვეყნის ფარგლებს გარეთ წასვლა მოუწია.
გაეროს მონაცემებით, სრულმასშტაბიანი ომის დაწყების შემდეგ ლტოლვილთა რაოდენობა 15 მილიონს აჭარბებს. უკრაინის ხელისუფლების ცნობით, რუსეთმა ოკუპირებული ტერიტორიებიდან 20 000-მდე ბავშვი გაიტაცა. ამის გამო ვლადიმერ პუტინის წინააღმდეგ ჰააგის საერთაშორისო სასამართლომ დაკავების ორდერი გასცა.
დიდია მსხვერპლი მშვიდობიან მოქალაქეებს შორისაც — გაეროს მისიის მონაცემებით, დაღუპულთა რაოდენობა სულ მცირე 15 172-ს შეადგენს, მათ შორის 766 ბავშვია, თუმცა რეალური რიცხვი, სავარაუდოდ, გაცილებით მაღალია.
რუსული საოკუპაციო ჯარის მხარდასაჭერად მოსკოვმა უკრაინის წინააღმდეგ საბრძოლო მოქმედებებში ჩრდილოეთ კორეიდან დაქირავებული მებრძოლებიც გამოიყენა. ზოგიერთი სახელმწიფოდან მოქალაქეები ფრონტზე მოტყუებით ჩაიყვანეს.
სრულმასშტაბიანმა ომმა რუსეთი საერთაშორისო დიპლომატიურ იზოლაციაში მოაქცია, რის შედეგადაც მისი მოკავშირეების რაოდენობა მნიშვნელოვნად შემცირდა. ამ სიაში დარჩა ალექსანდრ ლუკაშენკას ავტორიტარული მმართველობა.
ოფიციალურად მინსკს მოსკოვისთვის სამხედრო დახმარება ფიზიკური ძალის გაგზავნით არ გაუწევია, თუმცა ბელარუსმა რუსეთს საკუთარი ტერიტორია დაუთმო ბირთვული სარაკეტო კომპლექს „ორეშნიკის“ განსათავსებლად. 2022 წლის 24 თებერვალს უკრაინის მიმართულებით განხორციელებული სარაკეტო იერიშების ნაწილი სწორედ ბელარუსის ტერიტორიიდან დაიწყო.
კრემლისთვის დახმარების გაწევის გამო, 2026 წლის თებერვლის დასაწყისში უკრაინამ ალექსანდრ ლუკაშენკას სანქციები დაუწესა და განაცხადა, რომ შემზღუდავი ზომები მომავალში კიდევ უფრო გაფართოვდება.
ომის ოთხი წლისთავს უკრაინა კვლავ უწყვეტი სარაკეტო იერიშების ფონზე და ქვეყნის ტერიტორიის თითქმის მეოთხედის ოკუპაციის პირობებში ხვდება, თუმცა რწმენით, რომ უკრაინელი ხალხის თავდადება უკვალოდ არ ჩაივლის.
ფრონტზე შეუპოვარი ბრძოლის პარალელურად, კიევი დიპლომატიურ ძალისხმევასაც აგრძელებს და მზად არის დათანხმდეს მდგრად და ყოვლისმომცველ მშვიდობას — თუმცა არა მოსკოვის პირობებით, რომლებიც უკრაინას საერთაშორისოდ აღიარებული ტერიტორიების დათმობას, უბლოკო სტატუსის მიღებასა და კრემლისთვის სასარგებლო პოლიტიკის გატარებას ავალდებულებს.
მდგრადი და სამართლიანი მშვიდობის მოლოდინში მყოფი უკრაინელი ხალხისთვის ყოველდღიურ წესად იქცა — ყოველ დილას, ერთი წუთით ყველა საქმის შეწყვეტა და წუთიერი დუმილით ტერიტორიული მთლიანობისა და თავისუფლებისთვის მებრძოლი გმირების პატივის მიგება.
