ენერგეტიკის საერთაშორისო სააგენტოს ხელმძღვანელი: „სრული ელექტრიფიკაცია“ ევროპის მომავლის გასაღებია

ენერგეტიკის საერთაშორისო სააგენტოს (IEA) ხელმძღვანელმა ევრონიუსს განუცხადა, რომ კონტინენტური ევროპის  ენერგოუსაფრთხოება და კლიმატის ცვლილებასთან დაკავშირებული მიზნების შესრულება დამოკიდებული იქნება სრულ „ელექტრიფიკაციაზე“ – ენერგოინფრასტრუქტურით დაწყებული ტრანსპორტითა თუ შენობებით დამთავრებული.

საშა ვაკულინა, ევრონიუსი: „მინდა, ჩვენი დისკუსია უფრო ფართო და ზოგადი საკითხით გავხსნათ. ბატონო ბიროლ, თუ შეიძლება, თქვენით დავიწყოთ ეს თემა. ევროპას საკმაოდ აკრიტიკებენ იმის გამო, რომ ნელია, რომ მეტისმეტად დიდი დრო სჭირდება გარკვეული გადაწყვეტილებების მისაღებად. როგორ აფასებთ ევროპის ენერგეტიკული გარდაქმნის პერიოდს გლობალურ დონეზე, მის კონკურენტებს თუ შევადარებთ?

ფატიჰ ბიროლი, ენერგეტიკის საერთაშორისო სააგენტოს აღმასრულებელი დირექტორი:

„მე არ გიპასუხებთ ვრცლად ამ კითხვაზე, რომ ევროპას მეტისმეტი სიდინჯისთვის აკრიტიკებენ, რადგან არ ვეთანხმები ამ კრიტიკას“.

საშა ვაკულინა, ევრონიუსი: „არ ეთანხმებით, რომ ევროპა ნელია?“

ფატიჰ ბიროლი, ენერგეტიკის საერთაშორისო სააგენტოს აღმასრულებელი დირექტორი: „არა. დღესდღეობით ევროპაში სუფთა ენერგიის წილი 70%-ია, მაშინ როცა ეს მაჩვენებელი გლობალურ დონეზე საშუალოდ 40%-ს უდრის.ევროპაში. ძალიან ნელა რომ ვმოქმედებდეთ, ასეთ მაჩვენებელზე ვერ გავიდოდით. ეს ერთი. მაგრამ ზოგადად ევროპას, ცოტა არ იყოს, გადაჭარბებულად აკრიტიკებენ. მე კი მგონია, რომ ევროპა სხვადასხვა პარამეტრის მიხედვით უნდა შეაფასო, ისევე როგორც ნებისმიერი ქვეყანა და რეგიონი. ევროპას აქვს თავისი პრობლემები, ნაკლი და სირთულეები. მაგრამ ზოგჯერ მეტისმეტი მოსდით კრიტიკა, მე ვიტყოდი, განსაკუთრებით როცა საქმე სუფთა ენერგიას ეხება. ევროპის ელექტრომომარაგების 70% სუფთა ენერგიას ეყრდნობა, მაშინ, როცა გლობალურ დონეზე ეს მხოლოდ 40%-ია. ევროპის პრობლემა, ჩემი აზრით, მხოლოდ ენერგომომარაგებაში სუფთა ენერგიის წილი კი არ არის, არამედ ელექტროენერგიის ფასი. ევროპაში ელექტროენერგიის ფასი ძალიან მაღალია ისეთ კონკურენტებთან შედარებით, როგორებიც არიან ამერიკის შეერთებული შტატები და ჩინეთი. სამჯერ, ოთხჯერ მეტია ფასი ამ რეგიონებთან და ქვეყნებთან შედარებით. და ეს არის ევროპის ინდუსტრიის კონკურენტუნარიანობის ძირითადი გამოწვევა. მაინც როგორ უნდა მოვიქცეთ ახლა ევროპაში? ჩემი აზრით, როცა ევროპის ენერგოუსაფრთხოებაზე ვფიქრობთ, უნდა გავიაზროთ, რომ ევროპის სხვა მიზნების, მათ შორის, მაგალითად, კლიმატის მიზნების მიღწევასთან ერთად ისიც უნდა ვიფიქროთ, რომ ეს ყველაფერი ხელმისაწვდომი იყოს. მე ევროპისთვის მხოლოდ ერთ პერსპექტივას ვხედავ. ეს სრული ელექტრიფიკაციაა, რამდენადაც კი შესაძლებელია. ელექტროენერგიაზე უნდა გადაიყვანოთ ყველაფერი, ტრანსპორტი, მრეწველობა და ა.შ. ამისთვის კი ევროპა ელექტროენერგიის გენერალური გეგმა სჭირდება. მაინც როგორ უნდა მოვახერხოთ ელექტრიფიკაცია? ამისთვის ორი რამ უნდა გავაკეთოთ, ჩემი აზრით. პირველი: გავაფართოოთ ელექტროგადამცემი ხაზების ქსელები, ამ კუთხით დიდი დეფიციტია. ამაზე შეგვიძლია მოგვიანებით ვისაუბროთ. და მეორეა ელექტროენერგიის ფასი. რა უნდა გავაკეთოთ, რომ ელექტროენერგიის ფასი რაც შეიძლება ხელმისაწვდომი იყოს მომხმარებლისთვის, როგორც ოჯახის, ისე ინდუსტრიისთვის.  ასე რომ, წინსვლისთვის აუცილებელია ევროპის ეკონომიკის რაც შეიძლება მეტი ელექტრიფიცირება. ამავდროულად, უნდა გავაფართოოთ ელექტროგადამცემი ხაზების ქსელი. შევქმნათ ახალი ქსელები და თან ფასი გავხადოთ ხელმისაწვდომი საგადასახადო პოლიტიკისა და საფასო რეჟიმების შემოღების მეშვეობით“.

საშა ვაკულინა, ევრონიუსი: „ბატონო მინისტრო, თქვენ რას ფიქრობთ ამ საკითხზე ეროვნული თვალსაზრისით? როგორ გგონიათ, დათმო ევროპამ თამაში თუ მართლაც ზედმეტად აკრიტიკებენ, როგორც ბატონმა ბიროლმა ბრძანა?“

ბოგდან ივანი, რუმინეთის ენერგეტიკის მინისტრი: „თუ სისწრაფეზეა საუბარი, 10-11 წელია საჭირო, ბიუროკრატიული თვალსაზრისით, ჰიდროელექტროსადგურის ან ბირთვული სადგურის მშენებლობის ნებართვის მისაღებად. არადა, ის ორ-სამ წელში უნდა აშენდეს. ფაქტია, რომ ევროკავშირში გვაქვს ეს პრობლემა. ამიტომ ამ თვალსაზრისით, მე დარწმუნებული ვარ, რომ მზად ვარ რეფორმისთვის და  მზად ვარ, ეს ჩემი ქვეყნით, რუმინეთით დავიწყო.,  დაწვრილებით განვიხილოთ ბიუროკრატიზაციის თემა და შევამციროთ ყველაფერი, რაც ხელს გვიშლის, რომ მეტი ელექტროენერგია ვაწარმოოთ.

ამ კონკრეტულ მომენტში, ელექტროენერგიაში ჩვენ მიერ გადახდილი ფასის შემცირების ერთადერთი გზა  ენერგორესურსების პოტენციალის გაორმაგებაა ევროპასა და რუმინეთში.  ჩემს ქვეყანაში, თუ მოსახლეობის შემოსავალს გავითვალისწინებთ, გამოდის, რომ ყველაზე მაღალია ელექტროენერგიის ფასი მთელ ევროკავშირში. ჩვენ ისეთივე მდგომარეობაში ვართ, როგორშიც იმყოფებიან უნგრეთი, ბულგარეთი და საბერძნეთი და ჩვენ ყველა ერთად ვმუშაობთ, რომ უკეთ მივაწვდინოთ ხმა ბრიუსელს, ევროკომისარ დან იერგენსენს და დავიწყოთ მნიშვნელოვანი ინვესტიციების ჩადება ელექტროქსელების განვითარებაში, როგორც ბატონმა ფატიჰ ბიროლამ ბრძანა, რადგან საჭიროა ჩვენი რესურსების დივერსიფიკაცია და არა მხოლოდ განახლებადი რესურსების განვითარება. ჩვენ გვაქვს ძალიან კარგი ალიანსი, სახელწოდებით „ბირთვული ენერგიის მეგობრები“ (Friends of Nuclear).

მინდა, რომ ევროკავშირის რესურსები ბირთვული ენერგიის დასაფინანსებლად გამოვიყენო. ჩვენ ბირთვული ელექტროენერგიის ძალიან დიდი გამოცდილება გვაქვს. ჩემს ქვეყანაში ელექტროგენერაციის დაახლოებით 20-25% ბირთვულ ენერგიაზე მოდის ჰიდროელექტროსადგურებთან ერთად.

ეს არის იაფი და საბაზისო ელექტროენერგიის ერთ-ერთი საუკეთესო საშუალება.  სამომავლოდ ვისურვებდი, რომ რუმინეთი იყოს ის ქვეყანა, რომელიც წავა ცვლილების გზით მონაცემებზე დაყრდნობით და არა იდეოლოგიის გამო, რათა რუმინეთი იყოს არა იმპორტზე დამოკიდებული ქვეყანა, არამედ ქვეყანა, რომელიც იმდენივე ელექტროენერგიას მიაწვდის მეზობლებს, რამდენსაც თავად მოიხმარს. ჩვენ გვეყოლება ძლიერი რუმინეთი, ბულგარეთი, საბერძნეთი, უნგრეთი და ა.შ. ეს გააძლიერებს ევროკავშირს. ხოლო თუ დაიჟინებ, რომ ყველამ მხოლოდ ქარის ან მზის ენერგია უნდა განავითაროს, ნამდვილად პრობლემა გვექნება“.

საშა ვაკულინა, ევრონიუსი: „ეს ერთ-ერთი საკვანძო საკითხია, როდესაც საუბარია ევროკავშირის სტრატეგიულ ავტონომიაზე ამ სექტორში“.

ბოგდან ივანი, რუმინეთის ენერგეტიკის მინისტრი: „ჩემი გადმოსახედიდან, როდესაც ენერგიაზეა საუბარი, ეს მხოლოდ მოლეკულებსა და ფიზიკას არ გულისხმობს. ეს ეხება ხალხის თავისუფლებასა და დემოკრატიას. მაგალითად, გვსმენია, რომ რუსეთი აშანტაჟებდა მოლდოვსა და უკრაინას, ხოლო 2020 წლიდან მოყოლებული და 2021 წელსაც მთელ ევროპას აშანტაჟებდა. ამჟამად ყოველდღე ვიღებ მოლდოვიდან და უკრაინიდან დახმარების თხოვნას, რომ უკრაინაში ელექტროენერგია არ გაითიშოს. ასე რომ, ჩვენ უკვე ვასრულებთ ამ ფუნქციას და უსაფრთხოებას ვუჭერთ მხარს რეგიონში. მაგრამ ეს ფუნქცია უკეთ რომ შევასრულოთ, არსებული ბიუროკრატიული პროცედურები უნდა გავცხრილოთ და მხოლოდ ის დავტოვოთ, რაც მართლა გვჭირდება. მაგრამ უნდა ვიჩქაროთ“.

საშა ვაკულინა, ევრონიუსი: „ქალბატონო ანა,  თქვენ რას ფიქრობთ ამ საკითხზე? განსაკუთრებით როგორც ფატიჰ ბიროლმა და ენერგეტიკის მინისტრმა ბრძანეს, აჩქარებაა საჭირო და ჯერჯერობით ასე არ ხდება. თქვენ განსხვავებულად ფიქრობთ ამ საკითხზე, არა? როგორია თქვენი აზრი?“

ანა ბორგი,VattenFall-ის პრეზიდენტი და მთავარი აღმასრულებელი ოფიცერი: „ჩემი აზრით, მიუხედავად იმისა, რომ საუბრის თემაა, თუ როგორ უნდა გაწიოს ევროპამ კონკურენცია სუფთა ენერგიის საფუძველზე, მგონია, რომ კითხვა საწინააღმდეგო მიმართულებით უნდა დაისვას: რამდენად კონკურენტუნარიანი იქნება ჩვენი ეკონომიკა, თუკი წიაღისეულის საწვავს დაეყრდნობა.

ზუსტად ისევე, როგორც ფატიჰმა თქვა, წიაღისეული საწვავი გაცილებით ძვირია ევროპაში, ვიდრე ამერიკასა და ჩინეთში, იმ უბრალო მიზეზის გამო, რომ ორივე ქვეყანა თავად უფრო მეტს აწარმოებს ამ ტიპის საწვავს.  ჩვენთან ევროპაში კი მოხმარებული წიაღისეული საწვავის 90% იმპორტირებულია და ამისთვის წელიწადში 400 მილიარდ ევროს ვიხდით. ამიტომ მგონია, რომ ნამდვილად ძალიან რთულია ასეთ პირობებში კონკურენცია. ამავდროულად, ძალიან იმედიანად ვარ, რადგან, ჩემი აზრით, საკმაოდ დიდი ნაბიჯებით მივიწევთ წინ.

ფატიჰმა კარგი მაგალითი მოიყვანა იმისა, თუ რამდენად სწრაფად მიდის გარდამავალი ეტაპი.   მხოლოდ 20 წელი გავიდა და ჩვენ რეალურად გარდამავალი ეტაპის შუაში ვართ. ჩვენ შეგვქონდა ცვლილებები ჩვენს ბიზნესში, ასევე იმ ბაზრებზეც, რომლებზეც აქტიურად ვართ წარმოდგენილი. ეს ცვლილებები ევროპაში ჯერჯერობით ყველაზე მეტად შეეხო ოფშორულ და სახმელეთო ქარის ელექტროსადგურებს, ცოტაც მზის ენერგიას და ა.შ. მიმაჩნია, რომ აუცილებლად უნდა ვმართოთ ის ძალა, რომელიც გვაქვს, რათა ეს პროცესი დავაჩქაროთ. და სარგებელსაც სწორედ ამ გზით ვიღებთ, რადგან ვნახეთ, თუ რა სწრაფად განვითარდა ამ ტექნოლოგიების ნაწილი.

მაგალითად, ავიღოთ ქარის ოფშორული ელექტროსადგური, მხოლოდ ბოლო 10 წელიწადში ამ ენერგიის ფასი 25%-ით შემცირდა და წარმოება კი გასამმაგდა იმასთან შედარებით, რაც იყო. ახლა საჭიროა სხვა ტექნოლოგიებიც დავამატოთ, როგორიცაა, მაგალითად, ბირთვული ენერგია.  მიუხედავად იმისა, რომ ქარის ოფშორული ელექტროენერგიის ერთ-ერთი ყველაზე მსხვილი მიმწოდებელი ვართ ევროპაში და ძალიან ბევრ ასეთ სადგურს ვაშენებთ, პარალელურად ახალ ბირთვულ სადგურსაც ვაშენებთ.

ჩვენ ვამუშავებთ არსებულ ბირთვულ სადგურს დღესდღეობით, მაგრამ ახლა ვიწყებთ პროექტს, რომ ავაშენოთ ახალი ბირთვული სადგური ისე, რომ ის შედგებოდეს მომცრო მოდულარული რეაქტორებისგან, რომლებიც არც ისე პატარაა, სხვათა შორის. თითოეული რეაქტორი 300 ან 470 მეგავატის სიმძლავრისაა. თუ გადავხედავთ იმ მომწოდებლებს, რომლებიც ჯერ კიდევ გვყავს, მხოლოდ მოცულობისა და მასშტაბის გაფართოებით შეგვიძლია მივიღოთ განვითარების ხარჯის იგივე მრუდი.

ასე რომ, დაგვჭირდება ყველა ის ტექნოლოგია, რომლებიც არ არის დამოკიდებული წიაღისეულ საწვავზე და რომლებზეც კი ხელი მიგვიწვდება. თუმცა აუცილებლად უნდა გავაცნობიეროთ, რომ ევროპის ეკონომიკა გრძელვადიან პერსპექტივაში მხოლოდ იმ შემთხვევაში იქნება კონკურენტუნარიანი, თუკი თანდათან უარს ვიტყვით წიაღისეულ საწვავზე. მე ნამდვილად მგონია, რომ გვაქვს კარგი წინაპირობა ამის გასაკეთებლად და არა მხოლოდ ენერგეტიკული პერსპექტივის გამო, რადგან, საბოლოო ჯამში, ამ ენერგიას გამოიყენებენ როგორც ინდუსტრიული სექტორის წარმომადგენლები, ისე ოჯახები.

ჩემი აზრით, ევროპაში სუფთა ტექნოლოგიების სექტორში უკვე გვყავს წამყვანი მოთამაშეები, რომელთა პოტენციალის გაფართოებაც შეგვიძლია, რათა მოთხოვნა გავზარდოთ, რადგან ვერასდროს შევძლებთ ბაზარზე არსებული მთელი ამ სიმძლავრის სუბსიდირებას.

გვჭირდება ძლიერი ბიზნესი, რომელსაც შეუძლია და სურს ამ ენერგიის მოხმარება თავისი ღირებულებათა ჯაჭვის შესაქმნელად. ეს შესაძლოა იყოს ფოლადის, ცემენტის, ავტომობილების წარმოება, მძიმე ტვირთების ტრანსპორტირება თუ სხვა ინდუსტრიული სფეროები, რომლებშიც უამრავი თვალსაჩინო პროექტი გვაქვს ჩაშვებული დღეის მდგომარეობით. მიმაჩნია, რომ ასეთი პროექტები უნდა გავაგრძელოთ და სწრაფად გავაფართოოთ. ამის შემდეგ შეიძლება დავუბრუნდეთ თქვენს პირველ კითხვას და მასშტაბურობას.

ჩემი აზრით, უარი უნდა ვთქვათ ამ ყავისფერ საწვავზე და ყველაფერი გავაკეთოთ, რომ პროცესის თავში ვიყოთ და არა ბოლოში. ამისთვის სამი რამ არის აუცილებელი. გვესაჭიროება სტაბილური და სანდო პოლიტიკის რამდენიმე ჩარჩო, რადგან ეს ყველა ჩვენგანისთვის შეამცირებს ამ ბიზნესში ინვესტიციების ჩადებასთან დაკავშირებულ რისკებს და გზას გაუხსნის იმ კაპიტალს, რომელსაც ასეთ დარგში შესვლის სურვილი აქვს. მე ვიცი ეს, რადგან ჩვენ თითქმის ყოველ კვირაში ვესაუბრებით კაპიტალის ბაზრებს და ვიცით, რა სურთ მათ იმისთვის, რომ ჩვენს პროექტებში ჩადონ ინვესტიცია.

მეორე მხრივ, უნდა გვახსოვდეს, რომ უბრალოდ აქტივებს კი არ ვქმნით, არამედ სისტემებს. ამიტომ დარწმუნებული უნდა ვიყოთ, რომ მთელ ჩვენს ძალისხმევას არ ვახმართ ამ სისტემის მხოლოდ ერთ ნაწილს, იქნება ეს მხოლოდ სუფთა ინდუსტრიები თუ მხოლოდ ელექტროენერგიის გენერაცია ან ელექტროგადამცემი ხაზების ქსელები. თუმცა გეთანხმებით, ელექტროქსელები ახლა წინა პლანზე დგას. ამიტომ ისე უნდა მოვიქცეთ, რომ გვქონდეს სისტემის პერსპექტივა.

და ბოლოს, გვესაჭიროება ეფექტიანი ბაზრები, რადგან, საბოლოო ჯამში, მხოლოდ მათ შეუძლიათ ძლიერი ბიზნესის მოდელების მოწოდება ღირებულებათა ჯაჭვისთვის. აი, ასე შეიძლება წარმატებული და კონკურენტუნარიანი ბიზნესების შექმნა, რომლებიც ვითარდებიან. ამიტომ მიმაჩნია, რომ ყველა წინაპირობა გვაქვს ამის გასაკეთებლად, მაგრამ უნდა გავაკეთოთ კიდეც“.

საშა ვაკულინა, ევრონიუსი: „ბატონო სამუელ, მინდა თქვენი მოსაზრება მოვისმინო იმასთან დაკავშირებით, თუ რამდენად მნიშვნელოვანია სისწრაფე, როდესაც საქმე ევროპის კონკურენტუნარიანობას ეხება და ძალიან ჩამორჩება თუ არა ევროპა ამ კუთხით, დათმო თუ არა მან თამაში, თუ ჯერ კიდევ შეიძლება მდგომარეობის გამოსწორება?“

ქივანჩ ზაიმლერი, Sabancı Holding-ის ხელმძღვანელი: „ფატიჰმა ხელმისაწვდომ ფასებზე ისაუბრა, მაგრამ მიწოდებას, უსაფრთხოებასა და მწვანე ენერგიასაც აქვს, ასე ვთქვათ, თავისი ფასი. ჩემი აზრით, მაღალი ფასების მართვა შესაძლებელია. შეგვიძლია, ვმართოთ მაღალი ფასები, სანამ მათი წინასწარ განსაზღვრა შესაძლებელია, რადგან რაც ჩვენ ყველაზე მეტად არ მოგვწონს – ეს ფასის რყევაა. და როცა ვამბობ ჩვენ, ვგულისხმობ ელექტროენერგიის გენერაციის ინდუსტრიას, რადგან ორივე მხარემ საკუთარი გადაწყვეტილებები ისეთ რიცხვებზე დაყრდნობით უნდა დადოს, რომელთა წინასწარ გათვლაც შესაძლებელია.

რაც იმას ნიშნავს, ჩემი აზრით, რომ როგორც თურქეთში, ისე ევროპაში არსებობს პოტენციალის გაზრდის შესაძლებლობა. მაგრამ საჭიროა ისეთი ენერგოსისტემა, რომელიც უფრო ციფრულია, რომელსაც უფრო სწრაფად შეუძლია  გადაწყვეტილების მიღება ისეთ საკითხებთან დაკავშირებით, როგორებიცაა ენერგიის შენახვა, ჭკვიანი ელექტროქსელები, მოთხოვნის მართვა.

აი, ეს გვჭირდება. სისტემა მხოლოდ დამატებით გენერაციაში ინვესტიციის საშუალებით  არ უნდა ვმართოთ. დიახ, უფრო სწრაფები უნდა ვიყოთ. თურქეთიც და ევროპაც. მე კულტურულ განსხვავებასაც ვხედავ ევროპასა და თურქეთს შორის, რადგან ვგრძნობ, რომ ჩვენ უფრო პრაგმატული და მოქნილი ვართ. თუმცა მასშტაბიც მნიშვნელოვანია. ევროპასაც შეუძლია მასშტაბის გაფართოება. ელექტროქსელებსა და გადამცემ ხაზებში ინვესტიცია აუცილებლად უნდა ჩაიდოს. მაგრამ გაციფრულების საშუალებით ეფექტიანობის გაზრდაზეც უნდა ვიფიქროთ. ეს საგზაო მოძრაობის მართვას ჰგავს, როდესაც მხოლოდ ახალი გზები კი არ გაგყავს, არამედ ნავიგაციის სისტემების საშუალებით საგზაო მოძრაობის დროს წარმოქმნილ პრობლემებსაც აგვარებ“.

საშა ვაკულინა, ევრონიუსი: „თქვენ ნებართვების გაცემის პროცესი ახსენეთ. ამას კი რეგულაციებამდე მივყავართ, არა? რაც ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი საკითხია. ბატონო მინისტრო, თუ შეიძლება ჩამომითვალეთ რამდენიმე ძირითადი რეგულაცია, რომლებიც, თქვენი აზრით, საჭიროა, რომ ხარჯი შემცირდეს და სუფთა ენერგიის მასშტაბი გაიზარდოს?“

ბოგდან ივანი, რუმინეთის ენერგეტიკის მინისტრი:  „მაგალითად, ასეთია ბუნებრივი აირის „ემისიებით ვაჭრობის სისტემა ორი“ (ETS2). ჩვენ ვეძებთ გამოსავალს კიდევ რამდენიმე სახელმწიფოსთან ერთად, მათ შორის   საფრანგეთიც არის, ჩვენ გვსურს ბუნებრივი აირის გამოყენება სამწლიან გარდამავალ პერიოდში.  ეს რეგულაცია ჩემს ქვეყანაში ბაზარზე დაახლოებით 25%-იან ფასნამატს გამოიწვევს ბუნებრივ აირზე. ასეთ ფასს კი ინდუსტრია ვერ შესწვდება. არადა, ეს რეგულაცია 2026 წელს უნდა ამოქმედდეს.

მიმაჩნია, რომ ძალიან პრაგმატული დისკუსია უნდა დაიწყოს  ჩვენი ინდუსტრიისა და ევროპის მომავალთან დაკავშირებით. ჩემი აზრით, სწორედ ეს არის საწვავზე თანდათან უარის თქმის საუკეთესო მაგალითი, როგორც  ქვანახშირის შემთხვევაში იყო ადრე. ახლა ჩემს ქვეყანაში ისეთი ჯარიმაა დაწესებული ქვანახშირით მიღებულ ელექტროენერგიაზე, რომ გენერაციის ფასს აორმაგებს.

ამიტომ ახლა მგონია, რომ იგივე რეგულაცია უნდა შეეხოს ბუნებრივ აირსაც, ზუსტად ისევე, როგორც ადრე მოხდა. ამიტომ გვჭირდება გადავადება, რათა  ბუნებრივი აირი მივაწოდოთ ჩვენს ელექტროსადგურებსა და ინდუსტრიას. ეს ხომ აშკარაა“.

საშა ვაკულინა, ევრონიუსი: „ქალბატონო ანა, თქვენ რას ფიქრობთ, რა რეგულაციებია საჭირო? რომელი რეგულაციები მიგაჩნიათ აუცილებლად?“

ანა ბორგი,VattenFall-ის პრეზიდენტი და მთავარი აღმასრულებელი ოფიცერი: „იცით, რეგულაციები მნიშვნელოვანია პროცესის დასაჩქარებლად. ჩემი აზრით, რამდენიმე ზომა უნდა მივიღოთ. მაგალითად, ერთი და იგივე საკითხი არ უნდა გამოიცადოს სხვადასხვა რეგულაციაში. ზოგჯერ ასეც ხდება, როდესაც გვინდა ისეთი რამის აშენება, რომელსაც ჯერ  ერთი რეგულაციის მიხედვით სჭირდება ნებართვა და მერე მეორესი. ორივეს მოთხოვნა ერთმანეთს ემთხვევა, მაგრამ შესაძლოა, განსხვავებული შედეგი მიიღო. თანაც ამას ხშირად დიდი დრო სჭირდება, რადგან  არ არის ნათლად გაწერილი პრიორიტეტები იმის შესახებ, სინამდვილეში რა არის აუცილებელი უფრო სრულყოფილი პერსპექტივისთვის, მაგალითად, როდესაც საქმე ეხება ენერგოინფრასტრუქტურას, რომელიც კავშირშია უსაფრთხოებასთან ან სხვა რამესთან.

მაგრამ ამასთანავე აუცილებლად უნდა ითქვას ისიც, რომ ეს არ არის ინდივიდუალური რეგულაციები. ყველაზე მნიშვნელოვანი ალბათ მაინც გრძელვადიანი სტაბილური რეგულაციებისა და პოლიტიკის ჩარჩოს შექმნაა, რადგან ამ სფეროში ინვესტიციები იმიტომ იდება, რომ იქ რამდენიმე ათწლეული დარჩნენ.

ევროპის გადმოსახედიდან ყველაზე უკეთესია, რომ ქვეყნებს შორის ჰარმონიზაციას შეუწყონ ხელი, რათა სხვადასხვა ქვეყანამ ძალიან განსხვავებული პოლიტიკა არ აამოქმედოს. საქმე ისაა, რომ უნდა შეგეძლოს ფართო ბაზარზე მოქმედება, რათა ეკონომიკური მოგება ნახო.

ამის შემდეგ ძალიან მკაფიოდ უნდა გაწერო მიზნები, მაგალითად, 2040 წლამდე და განუხრელად მიჰყვე მათ, რადგან თუ წინ და უკან ივლი და იკამათებ, რა უნდა შესრულდეს და რა – არა, ეს ბუნდოვანებას გამოიწვევს. გაურკვევლობა კი რისკია ინვესტიციების ბაზარზე. ამის მერე ინვესტორებიც დაიწყებენ ყოყმანს. ამიტომ, ჩემი აზრით, მკაფიო და გრძელვადიანი პოლიტიკის ჩარჩო ალბათ ყველაზე მნიშვნელოვანია. და მხოლოდ ამის მერე გვჭირდება აჩქარება რეგულაციების საკითხებში“.

საშა ვაკულინა, ევრონიუსი: „რამის დამატება ხომ არ გსურთ? დაგინახეთ, როგორ ეთანხმებოდით.“

ქივანჩ ზაიმლერი, Sabancı Holding-ის ხელმძღვანელი: „არა, უბრალოდ მეღიმებოდა, რადგან მყავს ერთი ევროპელი პარტნიორი თურქეთში. თუმცა ჩვენ ინვესტიციებს ამერიკის შეერთებულ შტატებშიც ვდებთ განახლებად ენერგიაში. და საკუთარ თავზე გამოვცადე ნებართვის გაცემის პროცედურები. ევროპას ნებართვების გაცემის ყველაზე გრძელი პროცედურა აქვს, ვგულისხმობ დროს ნულიდან განახლებადი ენერგიის ელექტროსადგურის აშენებამდე, რომელიც მოიცავს ნებართვებსაც და მთელ პროცესს. ჩვენ ვცდილობთ, უფრო დავაჩქაროთ ეს საკითხი, თუმცა ახლაც კი თურქეთში უფრო სწრაფია ეს პროცესი, ვიდრე ევროპაში.

მაგრამ ამერიკაში წელიწად-ნახევარი დამჭირდა პირადად მე, რადგან რეგულაციების სისტემა უფრო გაცემაზეა ორიენტირებული. იმას ვგულისხმობ, რომ როცა ჩვენ ჯოხისა და თაფლაკვერას პოლიტიკას ვეხებით, ამერიკას უფრო ვატყობ დაჩქარების სურვილს, ვიდრე ევროპას. ჩემი გამოცდილება ასეთია. ამიტომაც გამეღიმა“.

საშა ვაკულინა, ევრონიუსი: „ბატონო ბიროლ, თქვენ რას ფიქრობთ რეგულაციების საკითხზე?“

ფატიჰ ბიროლი, ენერგეტიკის საერთაშორისო სააგენტოს აღმასრულებელი დირექტორი: „ევროპაში ნამდვილად გვჭირდება პროცედურების გამარტივება. ვერ ვიტყვი, რომ უნდა გავაუქმოთ რეგულაციები. მაგრამ უნდა გავამარტივოთ და დავაჩქაროთ როგორც ლიცენზიის, ისე ნებართვის გაცემის პროცესი.

თუმცა მინდა, კიდევ ერთი რამ ვთქვა. ჩვენ ვსაუბრობთ სუფთა ენერგიაზე. ასე მგონია, ვთანხმდებით, რომ სუფთა ენერგია მოიცავს განახლებადი ენერგიის წყაროებს და ბირთვულ ენერგიასაც. სუფთა ენერგია ემსახურება ევროპას, ენერგიის უსაფრთხოებას. ის ემსახურება ელექტროენერგიის უსაფრთხოებას, რადგან განახლებადი ენერგია შინაურია. თუკი ჩემი სახლის სახურავზე მზის პანელებს დავაყენებ, ჩემს მეზობელსაც შეუძლია ამის გაკეთება. მე არ ვპარავ ამ ენერგიას მას. ამიტომაც არის ის შინაური ენერგია.

ამიტომ როდესაც ენერგოუსაფრთხოებაზე ვსაუბრობთ, მიმაჩნია, რომ ენერგოუსაფრთხოების ერთ-ერთი გზა არის განახლებადი ენერგია ბირთვულ ენერგიასთან ერთად. ეს ერთი საკითხი.

მეორე საკითხი, რომლის გამოც ასე მოვითხოვ ელექტროქსელებს, არის შემდეგი: მე ერთ რიცხვს დავასახელებ, რომელიც უბრალოდ გასაოცარია, ყოველ შემთხვევაში ჩემთვის. გასულ წელს ევროპაში 80 გიგავატის სიმძლავრის განახლებადი ენერგოპოტენციალი შევქმენით. ეს კარგია. მაგრამ, იცით, ცუდი რა არის? არსებობდა 400 მეგავატის სიმძლავრის განახლებადი ელექტროენერგია, მაგრამ არ იყო გადამცემი ხაზების ქსელი და ვერ მივაწოდეთ ეს ენერგია ოჯახებსა და ქარხნებს.

ეს უბრალოდ სიგიჟეა. ეკონომიკური თვალსაზრისით სრულიად გაუმართლებელია, რადგან ზუსტად გზებისა და ავტომობილის ამბავს ჰგავს. მაგალითად, რომ დაამზადო შესანიშნავი ავტომობილი, ძალიან ლამაზი, ეფექტიანი, ყოველმხრივ კარგი, მაგრამ დაგავიწყდეს გზის გაყვანა, რომელზეც უნდა გაიაროს.

გამოდის, რომ ავაშენეთ ელექტროსადგურები, მაგრამ არ გვაქვს გადამცემი ხაზები და ქსელები. აი, ეს არის ყველაზე დიდი პრობლემა დღეს ევროპაში. და, რა თქმა უნდა, ამ ქსელების შესაქმნელად ევროკომისიას აქვს ახალი ქსელების მხარდამჭერი პაკეტი. იმედი მაქვს, ეს პაკეტი დღის სინათლეს იხილავს. ეს გადაჭრის უამრავ პრობლემას, რომელთა წინაშეც ვდგავართ. ჩემი აზრით, სწორედ ეს არის მთავარი დაბრკოლება ევროპის ეკონომიკის ელექტრიფიკაციის გზაზე“.

ავტორები: ლორენ უოლკერი და საშა ვაკულინა