ენერგეტიკის საერთაშორისო სააგენტოს ხელმძღვანელმა ფატიჰ ბიროლმა ევრონიუსს განუცხადა, რომ ევროკავშირმა ელექტრიფიკაციაზე უნდა გაამახვილოს ყურადღება, თუ სურს საკუთარი ინდუსტრია უფრო კონკურენტუნარიანი გახდეს.
მარია ტადეო, ევრონიუსი: „თქვენ ამბობთ, რომ მსოფლიო, ჩვენ, შევედით ყველაზე დიდ ენერგოუსაფრთხოების კრიზისში, როგორიც კი ოდესმე მსოფლიოს უნახავს. იმასაც ამბობთ, რომ ეს კრიზისი ძირფესვიანად შეცვლის საინვესტიციო სტრატეგიებს ენერეგეტიკასთან მიმართებით. ასევე მიანიშნეთ, რომ აშკარად იკვეთება პარალელები 1970-იანი წლების კრიზისთან. მაინც რამდენად გამწვავდება მდგომარეობა?“
ფატიჰ ბიროლი, ენერგეტიკის საერთაშორისო სააგენტოს აღმასრულებელი დირექტორი: „მე ამ კრიზისს ვუწოდე ყველაზე დიდი ენერგეტიკული კრიზისი ისტორიაში. აქამდე სამი ენერგეტუკული კრიზისი გვქონდა: ორი ნავთობის კრიზისი 1973 და 1979 წლებში და 2022 წელს, როდესაც რუსეთი შეიჭრა უკრაინაში, ევროპაში გვქონდა ბუნებრივი აირის კრიზისი. თუ შევკრებთ სამივე კრიზისის დროს ნავთობისა და ბუნებრივი აირის დანაკარგებს, მისი მთლიანი მოცულობა გაცილებით ნაკლები გამოვა იმასთან შედარებით, რაც დავკარგეთ ახლო აღმოსავლეთის - ირანის - კრიზისის გამო ახლა. ეს უზარმაზარი პრობლემაა გლობალური ენერგოსისტემისთვის, გლობალური ეკონომიკისთვის, ევროპისთვის და მის მიღმაც.“
მარია ტადეო, ევრონიუსი: „როდესაც ამბობთ, რომ ეს კრიზისი ფუნდამენტურ ცვლილებებს გამოიწვევს, ყველაზე მეტად გულისხმობთ ენერგეტიკას და ენერგოუსაფრთხოებას. მაინც რა ტიპის ცვლილებებია მოსალოდნელი?“
ფატიჰ ბიროლი, ენერგეტიკის საერთაშორისო სააგენტოს აღმასრულებელი დირექტორი: „ეს კრიზის გვაჩვენებს, რომ მსოფლიოში სულ უფრო და უფრო საშიში მდგომარეობა იქმნება. და ქვეყნებს სურთ ენერგორესურსები მოიმარაგონ. ეს ნიშნავს, რომ ქვეყნები გადახედავენ საკუთარ ენერგეტიკულ სტარტეგიებს, რათა გადაწყვიტონ, თუ რომელი ტექნოლოგიისა და საწვავის არჩევა და რომელ ქვეყნებთან თანამშრომლობა ჯობია. თუ რომელი ქვეყნებიდან შემოიტანონ ენერგორესურსები, მაგალითად და ამისთვის გადახედავენ საკუთარ ენერგეტიკულ სტრატეგიას. ეს კი ყველაზე დიდ გავლენას ინვესტიციებზე მოახდენს და სხვა საკითხებსაც შეეხება.“
მარია ტადეო, ევრონიუსი: „აპრილის შუა რიცხვებში, თქვენ რამდენიმე კომენტარი გააკეთეთ თვითმფრინავის საწვავათან დაკავშირებით, რომლებიც მედიამ აიტაცა - ყოველ შემთხვევაში ევროპაში. გაგვაფრთხილეთ, რომ ექვს კვირაში შეიძლებოდა თვითმფირნავის საწავავის მარაგი მთლიანად ამოწურულიყო. ამის გამო ძალიან შეშფოთდნენ არა მხოლოდ ფინანსთა მინისტრები, არამედ ზოგადად ევროპელებიც, რადგან იფიქრეს: „ზაფხული მოდის და რამდენად შევძლებ შვებულების სადმე გატარებას? ვიყიდი კი ბილეთებს? როგორი ვითარებაა ახლა? გარედან ისე ჩანს, რომ ასეთი მძიმე სცენარი არ განხორციელდა. მაგრამ ასეა სინამდვილეში?“
ფატიჰ ბიროლი, ენერგეტიკის საერთაშორისო სააგენტოს აღმასრულებელი დირექტორი: „ჩემი ასეთი კომენტარის მიზეზი ძალიან მარტივია. ევროპას, როგორც წესი, მისთვის საჭირო თვითმფრინავის საწვავის 75% ახლო აღმოსავლეთიდან შემოაქვს, მაგრამ ეს ვეღარ მოხდება. და თუ ჩვენი თვითმფრინავის საწვავის მარაგებს გადავხედავთ, ისინი მცირდება. ამიტომ განვაცახდეთ, რომ თუ ევროპა ვერ იპოვის იმპორტის ახალ წყაროს, სერიოზული პრობლემები შეგვექმნება საჰაერო მიმოსვლის კუთხით. ამასობაში ევროპამ შეძლო თვითმფირნავის საწვავის გარკვეული რაოდენობის შემოტანა ამერიკის შეერთებული შტატებიდან და ნიგერიიდან, რათა ახლო აღმოსავლეთიდან მომარგებაში გაჩენილი დანაკლისი შეევსო. ეს ნიშნავს, რომ ახლა, როდესაც მოგზაურობის სეზონი იწყება, მეტნაკლებად კარგი მდგომარეობა გვაქვს. თუმცა გაცილებით მეტის გადახდა მოგვიწევს თვითმფრინავით მგზავრობისთვის.“
მარია ტადეო, ევრონიუსი: „და ამ ყველა ფაქტორის გათვალისწინებით გამოდის, რომ საქმე გვაქვს არა საწვავით მომარაგების, არამედ ფასის კრიზისთან.“
ფატიჰ ბიროლი, ენერგეტიკის საერთაშორისო სააგენტოს აღმასრულებელი დირექტორი: „ზუსტად ასეა, მაგრამ ნუ დაგავიწყდებათ, რომ ჩემი ამ განცხადების შემდეგ, მრავალმა კომპანიამ შეამცირა ფრენები. მათ შორის არის Lufthansa, Scandinavian, Ryanair, KLM. ყველა ამ კომპანიამ შეამცირა ფრენები.“
მარია ტადეო, ევრონიუსი: „ამასთან დაკავშირებით მინდა ერთი რამ გკითხოთ, რაც ჩემი აზრით ძალიან მნიშვნელოვანია. ბრიუსელში ზოგიერთს სჯეროდა, რომ ასეთი განცხადებები შიშის დათესვას უწყობდა ხელს. რას უპასუხებდით მათ, ეტყოდით რომ: „არა, ეს ჩემი მოვალეობა იყო, რაც ვთქვი, უნდა მეთქვა და არ უარვყოფ იმ კომენტარებსო?“
ფატიჰ ბიროლი, ენერგეტიკის საერთაშორისო სააგენტოს აღმასრულებელი დირექტორი: „ჩვენი დევიზი ძალიან მკაფიოა: არვითარი შიში, არავითარი დანდობა. ჩვენ თვალს ვადევნებთ მონაცემებს და ვუგზავნით განგაშის სიგნალს ქვეყნებს. ასე რომ არ მოვქცეულიყავით, ისინი არ იჩქარებდნენ საწვავის მიღებას ნიგერიიდან და ამერიკიდან. და ჩვენი განაგშის სიგანლის დამსახურებით, ქვეყნებმა შეძლეს თვითმფრინავის საწვავის რაღაც ნაწილის მიღება ჩვენგან და ნიგერიიდან, რაც ძლივს აგვარებს ამ პრობლემას.“
მარია ტადეო, ევრონიუსი: „ამ გარემოების გათვალისწინებით, როგორია ევროპის პერსპექტივა? უკეთესია წინა ორ თვესთან შედარებით თუ ისევ გაურკვეველია? საქმე ისაა, რომ ახლახან ევროკომისიამ წლევანდელი ზრდის პროგნოზი შეამცირა.“
ფატიჰ ბიროლი, ენერგეტიკის საერთაშორისო სააგენტოს აღმასრულებელი დირექტორი: „მე არ ვიტყოდი, რომ უკეთესია, მაგრამ წინანდელთან შედარებით ნაკლებად მწვავეა.“
მარია ტადეო, ევრონიუსი: „მაინც რა მოხდება წელს?“
ფატიჰ ბიროლი, ენერგეტიკის საერთაშორისო სააგენტოს აღმასრულებელი დირექტორი: „ რა თქმა უნდა არ ვიცით, რა მოხდება ჰორმუზის სრუტეში. დიდი იმედი მაქვს, რომ ძალიან მალე ჰორმუზის სრუტე მთლიანად და უპირობოდ გაიხსნება. თუ ასე არ მოხდა, თვითმფრინავის საწვავის, დიზელისა და ყველა სხვა დანარჩენის პრობლემა ისევ დარჩება მრავალი კვირის განმავლობაში.“
მარია ტადეო, ევრონიუსი: „თუ შეგიძლიათ გარკვეული პროგნოზის გაკეთება, ეს როდის მოხდება? რადგან ტრამპის ადმინისტრაცია რამდენიმე კვირის განმავლობაში ამბობდა, რომ გეგმა აქვს. ფაქტია, რომ ჰორმუზის სრუტე ისევ ჩაკეტილია. გაქვთ თუ არა განსაზღვრული რამე ვადა, რომლის მიხედვითაც მუშაობთ?“
ფატიჰ ბიროლი, ენერგეტიკის საერთაშორისო სააგენტოს აღმასრულებელი დირექტორი: „დიახ. დიდი იმედი მაქვს, რომ ჰორმუზის სრუტე სრულად და უპირობოდ გაიხსნება. სხვა შემთხვევაში ძალიან სერიოზული პრობლემები გვექნება არა მხოლოდ ენერეგტიკის სექტორში, არამედ სოფლის მეურნეობაშიც, რადგან უამარავი სასუქი შემოდის ამ სრუტიდან. პრობლემა კი ასეთია: ივლისსა და აგვისტოში მოგზაურობის სეზონი გვეწყება, ამიტომ მოთხოვნა გაიზრდება და ამას ნერგები დარგვის სეზონიც მოსდევს ფერმერებისთვის. არადა რასაც ვხედავთ, ერთი მხრივ იკლებს მოწოდება, ელექტროენერგიის წარმოება და სასუქების რაოდენობა. მეორე მხრივ მოთხოვნა მატულობს სეზონური ფაქტორის გათვალისწინებით.“
მარია ტადეო, ევრონიუსი: „ამერიკა მწვავედ აკრიტიკებდა ევროპელებს ნატოს კონტექსტში, ამბობდა რომ ისინი „არ აკეთებენ საკმარისს“ ჰორმუზის სრუტის გახსნისთვის. თქვენც ხომ არ აკრიტიკებთ ევროპელებს, თუ ხვდებით საიდან მოდის ეს ყველაფერი? რომ არ შეუძლიათ ამ სრუტის გახსნა ერთ ღამეში და რომ ეს გლობალური კრიზისია?“
ფატიჰ ბიროლი, ენერგეტიკის საერთაშორისო სააგენტოს აღმასრულებელი დირექტორი: „გეოპოლიტიკური ვითარება ძალიან მყიფეა და არავისთვისაა საიდუმლო, რომ სხვადასხვა ქვეყანას განსხვავებული მოსაზრებები აქვს - იგივე ეხება ატლანტის ოკეანის ორივე მხარეს. ამის მიუხედავად, შემიძლია გითხრათ, დღეს უფრო უარეს მდგომაერობაში მხოლოდ იმიტომ არ ვართ, რომ ენერგეტიკის საერთაშორისო სააგენტომ, ჩვენ, 11 მარტს განცხადება გავაკეთეთ ბაზარზე 400 მილიონი ბარელი ნავთობის გაშვების თაობაზე. ეს ისტორიულად დიდი რაოდენობა იყო და ძალიან დიდი შეღავათი მისცა ბაზარს. და ამის გაკეთება ერთსულოვნად მოავხერხეთ. ამერიკა და ევროპა იაპონიასთან და სხვა ქვეყნებთან ერთად დადგნენ. ეს მართლაც დიდი წარმატება იყო.“
მარია ტადეო, ევრონიუსი: „მაგრამ რაღაც დროს ბაზარი იტყვის: „რამდენად საკამრისია ეს მოცულობა, თუკი ჰორმუზის სრუტე არ გაიხსნება?“ წელს კიდევ აპირებთ ბაზარზე ნავთობის მიწოდებას?“
ფატიჰ ბიროლი, ენერგეტიკის საერთაშორისო სააგენტოს აღმასრულებელი დირექტორი: „ამ ჩარევის შედეგად ფასი 20 დოლარით დავარდა, რაც ძალიან კარგი და ძალიან მნიშვნელოვანია ევროპისა და ყველასთვის მსოფლიოში - უმრავლესობისთვის, ასე ვიტყოდი. თუმცა მიუხედავად იმისა, რომ ბაზარს ისტორიული მოცულობა - 400 მილიონი ბარელი მივაწოდეთ, ეს ჩვენი რეზერვის მხოლოდ 20% იყო. 80% ისევ გვაქვს. თუ საჭირო იქნება, მზად ვართ ისევ მივაწოდოთ ბაზარს ეს მარაგი მაშინ, როცა საჭირო იქნება და როცა ასე გადაწყდება.“
მარია ტადეო, ევრონიუსი: „ესე იგი ასეთ სცენარს ვარაუდობთ და გჯერათ, რომ თქვენი წევრები - ამერიკა, ევროპა და სხვები, მონაწილეობას მიიღებენ მეორე რაუნდშიც, თუ საჭირო იქნება.“
ფატიჰ ბიროლი, ენერგეტიკის საერთაშორისო სააგენტოს აღმასრულებელი დირექტორი: „ჩვენ რასაკვირველია ყოველთვის თვალს ვადევნებთ ბაზარს, მიუხედავად იმისა საჭიროა თუ არა ეს. მე მოლაპარაკებებს ვაწარმოებ სხვადასხვა მთავრობის ხელმძღვანელებთან იქნება ეს ევროპა, ამერიკა, იაპონია, კორეა თუ სხვები. თუ საჭირო იქნება მზად ვარ დაუყოვნებლივ ვიმოქმედოთ.“
მარია ტადეო, ევრონიუსი: „როგორ გგონიათ, ეს საჭირო იქნება ზაფხულში, როდესაც მესამე კვარტლის შედეგები დაიდება, თუკი ისევ არავითარი გადაწყვეტილება არ იქნა მიღებული? უკვე დათქმულ ვადაზე მუშაობთ, თუ ეს უბრალოდ სურვილია?“
ფატიჰ ბიროლი, ენერგეტიკის საერთაშორისო სააგენტოს აღმასრულებელი დირექტორი: „არა. ეს არის გეგმა, რომელიც არსებობს და ამოქმედდება, თუ საჭირო იქნება. ჩვენ გადავწყვიტავთ როდის მივაწოდოთ, ბაზრის მდგომარეობიდან გამომდინარე, განსაკუთრებით იმის მიხედვით, რაც ჰორმუზის სრუტეში მოხდება.“
მარია ტადეო, ევრონიუსი: „ეს არ არის მაინცდამაინც მიწოდების კრიზისი. ნავთობის ამოქაჩვა შესაძლებელია. პრობლემა ისაა, რომ სპარსეთის ყურის ქვეყნებზე იერიში მიიტანეს და ნავთობი ვეღარ გამოგაქვს ჰორმუზის სრუტიდან. ასე რომ ეს ფასის პრობლემაა ევროპელებისთვის. ევროპელები ძალიან ღელავენ, რადგან თუ გავითვალისწინებთ, რაც 2022 წელს მოხდა, მიაჩნიათ, რომ ევროკავშირი ვეღარ გაუძლებს კიდევ ერთ ფასების ომს. ვნახეთ იტალიის პრემიერ-მინისტრის ძალიან კრიტიკული გამოსვლა, რომელიც ამბობს, რომ ნავთობის ასეთი ფასი ძალიან დიდ დარტყმას აყენებს ინდუსტრიას. რა არის ალტერნატივა? რა შეიძლება გაკეთდეს?“
ფატიჰ ბიროლი, ენერგეტიკის საერთაშორისო სააგენტოს აღმასრულებელი დირექტორი: „ფაქტი ის არის, რომ მსოფლიოს ცოტათი გაგვიმართლა ახლა, რადგან სანამ ეს კრიზის დაიწყებოდა, 28 თებერვლამდე ბაზარზე ჭარბი ნავთობი იყო. და როდესაც კრიზისი დაიწყო, ეს ჭარბი რაოდენობა გამოვიყენეთ და გარკვეული მარაგები გავიტანეთ. ამას ისევ ვიყენებთ და მარაგები ამოწურვის პირასაა. თუ მარაგები ისევ შემცირდება, რასაც დაემატება ივლისი-აგვისტოს პერიდი, როდესაც მოთხოვან იზრდება მოგზაურობის სეზონის გამო, მაშინ ვიტყვი, რომ წითელ ზონაში შევდივართ ბაზრებზე ზემოქმედებიდან გამომდინარე. რას ნიშნავს ეს? ეს ნიშნავს, რომ შესაძლოა ინფალცია გაიზარდოს ევროპასა და მის ფარგელბს გარეთ. ეკონომიკის ზრდა დაზარლდება. ევროპას, რუსეთის უკრაინაში შეჭრის შემდეგ, კიდევ ერთხელ დაუდგება რთული დრო. ჩვენ კიდევ ერთხელ მოგვიწევს რთული პერიოდის გავლა, თუ ვითარება არ გამოსწორდა და თუ ჰორმუზის პრობლემა არ გადაწყდა.“
მარია ტადეო, ევრონიუსი: „და ეს რთული დრო რას ნიშნასვ? რადგან ევროკავშირის წვერებს შორის უთანხმოებაა იმასთან დაკავშირებით, თუ რამდენად მიიღო ევროკომისიამ ყველა საჭირო ზომა, რაც შეეძლო. ზოგიერთი წევრი სახელწმიფო ამბობს, რომ სწორედ ეს არის ნამდვილი კრიზისი. ეს არის ჩუმი კრიზისი, რადგან ფასების ზრდა არ მომხდარა ერთ ღამეში, მაგრამ დიდხანს გაგრძელდა ახლა. კიდევ რისი გაკეთება შეიძლებოდა? რამდენად გესმით ჯორჯა მელონის იმედგაცრუება? მოდი ვაღიაროთ, რომ მან ძალიან ხმამაღლა გამოხატა თავისი აზრი.“
ფატიჰ ბიროლი, ენერგეტიკის საერთაშორისო სააგენტოს აღმასრულებელი დირექტორი: „შემიძლია გითხრათ, რომ ევროპაში ყველა ქვეყნის ხელმძღვანელი შეშფოთებულია ამის გამო, არა მხოლოდ ევროპაში. მე ვიყავი დიდ ბრიტანეთში. მთელ მსოფლიოში ასეა. ასეთ მდგომარეობაში იაპონიის პრემიერ-მინისტრი, ავსტრალიის პრემიერ-მინისტრი. მაგრამ ევროპა მოვლენების შუაგულშია, რადგან ეს უკვე გავიარეთ ოთხი წლის წინ. ახლა მეორედ ხდება ძალიან მოკლე პერიოდში.“
მარია ტადეო, ევრონიუსი: „ევროპის ინდუსტრიის წარმომადგენლები ამბობენ, რომ ვეღარ უმკლავდებიან ამ ამბავს კიდევ ერთხელ.“
ფატიჰ ბიროლი, ენერგეტიკის საერთაშორისო სააგენტოს აღმასრულებელი დირექტორი: „იმედი მაქვს რომ ასე არ მოხდება, მაგრამ ვშიშობ, კიდევ ერთხელ მოგვიწევს რთული დროის გავლა ჩვენი ეკონომიკის თვალსაზრისით. ინფალცია გაიზრდება და ჩვენი ეკონომიკა დაზარალდება ევროპაში. საკითხი ისე კი არ დგას, დაზარლდება თუ არა, არამედ რამდენად დაზარალდება. აი ეს არის პრობლემა. ასე რომ რაც უფრო მალე გაიხსნება ჰორმუზი სრულად და უპირობოდ - მით უკეთესი ჩვენი ევროპული ეკონომიკისთვის.“
მარია ტადეო, ევრონიუსი: „თუმცა მთელი მსოფლიო ამბობს, რომ არ გადაუხდის არავითარ გადასახადს ირანის რეჟიმს. ევროპელები ძალიან მკაფიოდ ამბობენ, რომ არ გადაიხდიან გავლის საფასურს. მაგრამ მინდა გკითხოთ ასეთი რამ - როგორც თავად ამბობთ, საკითხავი ის არის, თუ რამდენად გაუარესდება მდგომარეობა. ამის გამო დაიწყო საუბარი იმის შესახებ, რომ იქნებ სწორედ ახლაა რუსეთისთვის დაწესებული ზოგიერთი სანქციის გადახედვის დრო. როგორც ვნახეთ, ამერიკამ გაახანგრძლივა სანქციის შეჩერების ვადა. დიდი ბრიტანეთი, როგორც ჩანს ფიქრობს ამაზე, შეიძლება ამას ღიად არ ამბობს, მაგრამ მესამე ქვეყნის საშუალებით განიხილავს. ევროპა ამბობს, რომ ახლა არ არის რუსეთზე წნეხის შერბილების დრო. თქვენც ასეთ სცენარს ხედავთ? რომ საბოლოო ჯამში ამ ტიპის საუბარი გარდაუვალი იქნება?“
ფატიჰ ბიროლი, ენერგეტიკის საერთაშორისო სააგენტოს აღმასრულებელი დირექტორი: „ჩვენ უკვე ვისაუბრეთ 70-იანი წლების ნავთობის კრიზისზე. ევროპამ მის საპასუხოდ უამარავი სწორი გადაწყვეტილება მიიღო, თუმცა ჩემი აზრით, გარკვეული მცდარი არჩევანიც გააკეთა. მაგალითად, მრავალმა ევროპულმა ქვეყანამ იმ დროს იფიქრა, რომ ახლო აღმოსავლეთზე ჭარბი დამოკიდებულება სარისკო იყო და სავსებით სამართლიანადაც. დიაგნოზი სწორი იყო, მაგრამ ევროპა სანაცვლოდ რუსეთზე გადაერთო. რუსეთზე ჭარბი დამოკიდებულება კი ევროპის დიდი შეცდომა გახლდათ და ჩვენ გადავიხადეთ ამის ფასი 2022 წელს. ამიტომ ჩემი აზრით, ისევ რუსეთის კარზე დაკაკუნება დიდი შეცდომა იქნება, რომელიც ერთხელ უკვე ჩავიდინეთ. ერთხელ შეცდომის დაშვება შეცდომაა, მაგრამ მისი გამეორება აღარ არის შეცდომა.“
მარია ტადეო, ევრონიუსი: „ანუ თქვენ ამბობთ, რომ ეს რუსეთის კარზე კაკუნს ნიშნავს და ვალდიმერ პუტინი უბრალოდ სტრატეგიული შეცდომა კი არ იქნება ევროპელებისთვის, არამედ - ფატალური შეცდომა.“
ფატიჰ ბიროლი, ენერგეტიკის საერთაშორისო სააგენტოს აღმასრულებელი დირექტორი: „გულწრფელად რომ გითხრათ, ევროპას სხვა ბევრი არჩევანის გაკეთება შეუძლია, რომლებიც გაცილებით უსაფრთხოა ენერგოსისტემის, საგარეო და თავდაცვის პოლიტიკის თვალსაზრისით.“
მარია ტადეო, ევრონიუსი: „თანაც ევროკომისია განუწყვეტლივ იმეორებს რუსეთის სანქციებთან დაკავშირებით, რომ ჩვენი მიზანი ახლა მწვანე ეკონომიკაზე გადასვლის დაჩქარება და უფრო სუფთა შინაური ელექტროენერგიის წარმოებაა. პრობლემა ის არის, რომ ამას ძალიან მკაფიო პოლიტიკური წინააღმდეგობა ხვდება. ევროპული საზოგადოების ნაწილი მიიჩნევს, რომ მწვანე ენერგია არ არის გამოსავალი. რომ ის არ მოგვცემს უსაფრთხოებას და თანაც საკამოდ ძვირი ჯდება. არის თუ არა ეს ევროპელებისთვის მწვანე ტალღის დასასრული?“
ფატიჰ ბიროლი, ენერგეტიკის საერთაშორისო სააგენტოს აღმასრულებელი დირექტორი: „პირველ რიგში, მწვანე იქნება თუ სუფთა, რაც გინდა ის უწოდე განახლებად ენერგიას, ის ძალიან შეუწყობს ხელს ამას. და არა მხოლოდ განახლებადი - ბირთვული ენერგიაც .“
მარია ტადეო, ევრონიუსი: „თქვენ ამის მომხრე ხართ?“
ფატიჰ ბიროლი, ენერგეტიკის საერთაშორისო სააგენტოს აღმასრულებელი დირექტორი: „რა თქმა უნდა, განახლებადი და ბირთვული ენერგიები იქნება პასუხი ამ პრობლემაზე. მაგრამ ერთ დღეში ვერ ჩავანაცვლებთ არსებულ ნავთობსა და გაზს განახლებადითა და ბირთვული ენერგიით. ისინი უნდა წავახალისოთ, მაგრამ ამავდროულად ნავთობი და ბუნებრივი აირი ისეთი ქვეყნებიდან და რეგიონებიდან უნდა შემოვიტანოთ, რომლებიც არ უქმნიან საფრთხეს ევროპის სუვერენიტეტსა და ეკონომიკას და რომლებიც არ გამოიყენებენ ენერგორესურსებს იარაღად საერთაშორისო ურთიერთობებში.“
მარია ტადეო, ევრონიუსი: „ამერიკისკენ უნდა გაიხედო, მაგრამ ზოგი შეგედავებოდათ, რომ მასთან ძალიან რთული ურთიერთობა გვაქვს ამჟამად. შეიძლება განიხილო ნორვეგია და სხვა რამდენიმე ქვეყანაც. მაგრამ ისევ და ისევ, საკითხავია ფასთა შორის სხვაობა. ევროპული ინდუსტრია ამბობს, რომ ამ კუთხით ისინი ჯერ ისევ 2022 წლის იარებს იშუშებს და ვერ უწვეს თანაბარ კონკურენციას ჩინეთსა და ამერიკას. თუ გსმენიათ ასეთი ტიპის კრიტიკა და რა შეიძლება გაკეთდეს?“
ფატიჰ ბიროლი, ენერგეტიკის საერთაშორისო სააგენტოს აღმასრულებელი დირექტორი: „კიდევ გავიმეორებ, რომ 70-იან წლებში დაშვებული შეცდომა, როდესაც ახლო აღმოსავლეთზე ჭარბი დამოკიდებულება რუსეთით ჩავანაცვლეთ, უზარმაზარი შეცდომა იყო, მთავარი შეცდომა. და ჩემი აზრით, ენერგოუსაფრთხოების ოქროს წესი დივერსიფიკაციაა. რაც შეიძლება მეტი დივერსიფიკაცია უნდა მოვახერხოთ. და ამჯერად არცერთ ქვეყანაზე არ უნდა გავხდეთ ზედმეტად დამოკიდებული. მაგრამ ამავე დროს ისეთი ქვეყნები უნდა ვიპოვოთ, საიდანაც მხოლოდ უსაფრთხოდ კი არ შემოვიტანთ ენერგორესურსებს, არამედ ხელმისაწვდომ ფასადაც.“
მარია ტადეო, ევრონიუსი: „არ მინდა დიპლომატიური დისკუსია წამოვიწყო, მაგრამ თუ გადარდებთ, რომ ამეირკაზე ვართ მეტისმეტად დამოკიდებული როგორც ენერგიის მომწოდებელზე? ისმის კრიტიკა ამ ხელმოწერილ სავაჭრო შეთანხმების ირგვლივ. ამბობენ, რომ ევროპელები არ ავითარებენ საკუთარ ენერგოპოტენციალს როგორც საჭიროა, რადგან ვალდებული არიან მილიარდები ჩადონ ევროკავშირის ფარგლებს გარეთ არსებულ ინფრასტრუქტურაში. არის თუ არა რისკი, როცა რუსეთს ტრამპის ამერიკით ანაცვლებ?“
ფატიჰ ბიროლი, ენერგეტიკის საერთაშორისო სააგენტოს აღმასრულებელი დირექტორი: „ამერიკა ამჟამად ნავთობისა და გათხევადებული ბუნებრივი აირის ძირითადი ექსპორტიორია, ამიტომ სავსებით ნორმალურია, რომ ევროპამ ამერიკისგან მიიღოს ნავთობი და ბუნებრივი აირი.“
მარია ტადეო, ევრონიუსი: „ზედმეტად დამოკიდებული არ ვიქნებით?“
ფატიჰ ბიროლი, ენერგეტიკის საერთაშორისო სააგენტოს აღმასრულებელი დირექტორი: „მაგრამ ვინც არ უნდა იყოს, ამერიკა თუ ნორვეგია, დივერსიფიკაცია უნდა მოვახდინოთ. ყველა კვერცხი ერთ კალათში არ უნდა ჩავაწყოთ. აი ეს არის ენერგოუსაფრთხოების პირველი წესი.“
მარია ტადეო, ევრონიუსი: „ამასთან დაკავშირებით ორი ბოლო კითხვა მაქვს. მიმდინარეობს კამათი ევროპარლამენტსა და ევროკომიისაშიც, თუ რა მოვუხერხოთ გარკვეულ კანონებს, რომლებიც უკვე მიიღეს. ისინი უკვე დამტკიცებულია და კანონის ძალა აქვთ, მაგრამ მათი განხორციელება, ვადები, ალბათ შეჩერდება მწვანე პუნქტებთან დაკავშირებით, რომლებსაც ახლა სუფთას უწოდებენ. აღარავინ ახსენებს მწვანეს, ახლა სუფთას ამბობენ. რამდენად სამართლიანია ეს? ხომ არ არის დრო ვთქვათ, რომ მოდი შევწყვიტოთ ვალდებულებების დამატება, ცოტა ამოვისუნთქოთ. ეს კრიზისია და მოდი დავაპაუზოთ.“
ფატიჰ ბიროლი, ენერგეტიკის საერთაშორისო სააგენტოს აღმასრულებელი დირექტორი: „დიახ. ჩემი აზრით, ეს კრიზისი ძალიან მნიშვნელოვანი დროა ევროპისთვის, რათა გადახედოს თავის გრძელვადიან ენერგოსტრატეგიას, რადგან მჯერა, რომ ევროპის კონკურენტუნარიანობა და სუვერენიტეტი კრიტიკულად არის დამოკიდებული ჩვენს ენერგოსტრატეგიაზე. უნდა გამოვიყენოთ ნავთობი და ბუნებრივი აირი გარკვეული დროით. შეუძლებელია მათი ჩანაცვლება, მაგრამ ჩემი აზრით, ევროპის ენერგეტიკული მომავალი მისი ელექტრიფიკაციაა. ვერ აღმოვაჩენთ ნავთობისა და ბუნებრივი აირის ვეებერთელა მარაგებს საფრანგეთში, გერმანიასა თუ პოლინეთში. რაც აღმოსაჩენი იყო, უკვე აღმოჩენილია. მაგრამ ელექტროენერგია შეგვიძლია მივიღოთ განახლებადი წყაროებიდან, ბირთვული სადგურებიდან, თუნდაც ბუნებრივი აირისგან თუ სხვა წყაროებიდან. ჩვენი ეკონომიკის, ტრანსპორტის ელექტრიფიკაცია უნდა მოავხდინოთ რამდენადაც შესაძლებელია, ელექტრომობილები უნდა დავნერგოთ რამდენადაც მოხერხდება.“
მარია ტადეო, ევრონიუსი: „და რატომ არ ხდება ეს ბატონო ბიროლ? ეს დიაგნოზი ხომ ახალი არ არის.“
ფატიჰ ბიროლი, ენერგეტიკის საერთაშორისო სააგენტოს აღმასრულებელი დირექტორი: „საკმარის ყურადღებას არ ვუთმობდით აქამდე. ჩემი აზრით, ელექტრიფიკაცია გარემოს დაცვის კუთხით არ არის ყველაზე მნიშვნელოვანი. ის ევროპის სუვერენიტეტის, თავდაცვისა და ევროპის საგარეო პოლიტიკისთვისაა აუცილებელი. ევროპის ეკონომიკა ძლიერი უნდა იყოს და მყარად იდგეს ფეხზე. ეს თუ გვინდა, ელექტრიფიკაციაა ჩვენი მომავალი, ჩემი აზრით.“
მარია ტადეო, ევრონიუსი: „და ბოლო კითხვა. ეს რასაკვირველია უფრო ღრმა შინაარსის მქონე დებატების საგანია, რომელიც მარიო დრაგის ანაგრიშიდან გამომდინარეობს, რომელშიც დრაგი თავდაცვის, ენერგეტიკისა და ეკონომიკის საკითხებზე მჯელობს. საბოლოო ჯამში ეს დიდი პაკეტია მას ცალ-ცალკე ვერ მოერევი. მაინც მაინტერსებს, ხომ არ გაგიცრუვდათ იმედი იმ ტემპის გამო, როგორც ევროპა მიიწვეს წინ, რომ ფაქტობრივად ჯერ კიდევ იმაზე ვმსჯელობთ, უნდა დაიშვას თუ არა ბირთვული ენერგია გარდამავალ ეტაპზე? რომ ევროკავშირს როგორც ჩანს, არ სურს იმდენი ფულის დახარჯვა, რამდენსაც მარიო დრაგი მიიჩნევს საჭიროდ? კიდევ თუ არის რამე, რაშიც ეს მექანიზმი მოიკოჭლებს?“
ფატიჰ ბიროლი, ენერგეტიკის საერთაშორისო სააგენტოს აღმასრულებელი დირექტორი: „დიახ. იმის თქმა მინდა, რომ ევროპას მთელ მსოფლიოში აკრიტიკებენ. მე მთელ მსოფლიოში მიწევს მოგზაურობა. ჩავდივარ აზიაში, ლათინურ ამერიკაში, ჩრდილოეთ ამერიკაში. ისინი ევროპას აკრიტიკებენ. ჩემი აზრით ევროპელები თავადაც აკრიტიკებენ ევროპას და სხვებზე ბევრად მეტადაც. “
მარია ტადეო, ევრონიუსი: „ევროპელები მეტისმეტად აკრიტიკებენ საკუთარ თავს?“
ფატიჰ ბიროლი, ენერგეტიკის საერთაშორისო სააგენტოს აღმასრულებელი დირექტორი: „რა თქმა უნდა და ცოტათი უსამართლოდაც აკრიტიკებენ. არა მხოლოდ ევროპელები, არამედ ყველა სხვა დანარჩენიც. ერთ რამეს გეტყვით. როდესაც მსოფლიოს გარშემო ვმოგზაურობ, თუკი ვკითხავ ადამიანს იქნება ეს აზიაში, ლათინურ თუ ჩრდილოეთ ამერიკაში: მაინც სად ისურვებდი ცხოვრებას-მეთქი, პირველ რიგში ევროპას ასახელებენ, რადგან ევროპა არის იმ ღირებულებების მქონე ადგილი, რომლებიც ძალიან მნიშვნელოვანია - ჰუმანური, დემოკრატიული ფასეულობებია. ჩვენ დიდებული ინსტიტუტები გვაქვს. მაგრამ ენერგეტიკის თვალსაზრისით, მე ენერგეტიკოსი ვარ და შემიძლია ამაზე საუბარი, ყოველთვის არ ვიღებთ სწორ გადაწყვეტილებებს. უამრავი შეცდომა დავუშვით. მაგრამ ახლა ძალიან მკაფიოდ უნდა ჩამოვყალიბდეთ. ელექტრიფიკაცია არის ჩვენი სუვერენიტეტის, კონკურენტუნარიანობის მომავალი. და თუ სწორ ენერეგიტკულ გადაწვეტილებებს მივიღებთ, ასე მგონია ევროპა ძალიან ძლიერი იქნება, როგორც ეკონომიკის, ისე საგარეო პოლიტიკისა და თავდაცვის კუთხით. დარწმუნებული ვარ, რომ ევროპის კონკურენტუნარიანობისა და კონტინენტის სუვერენიტეტისთვის ყველაზე მნიშვნელოვანი ახლა არის ენერგეტიკა.“
ავტორი: მარტა პაჩეკო