ესტონეთის პრეზიდენტმა ევრონიუსისთვის მიცემულ ინტერვიუში განაცხადა, რომ ევროპამ უნდა გააძლიეროს საკუთარი თავდაცვა, რათა არ გახდეს საჭირო ნატოს „მე-5 მუხლის გამოცდა.“ მისი აზრით, ევრობლოკი მეტისმეტად დიდხანს ძალიან გულუბრყვილოდ უდგებოდა საკუთარი უსაფრთხეობის საკითხს.
მარია ტადეო, ევრონიუსი: „დიდი მადლობა, ბატონო პრეზიდენტო, რომ მობრძანდით ევრონიუსზე სასაუბროდ. ჩენი ინტერვიუ ევროპისთვის ძალიან მნიშვნელოვან დროს ემთხვევა და მინდა, თქვენი მოსაზრება მოვისმინო მარიო დრაგის ახლახან წარმოთქმულ სიტყვაზე, რომლის მიხედვითაც, ახლა ის დროა, როცა ევროკავშირმა გადაწყვეტილებები უნდა მიიღოს, რათა იმუშაოს როგორც რეალურმა ფედერაციამ და ჭეშმარიტმა კავშირმა. ეთანხმებით?“
ალარ კარისი, ესტონეთის პრეზიდენტი: „ვეთანხმები ჭეშმარიტი კავშირის ნაწილში, მაგრამ ფედერაციასთან დაკავშირებით დარწმუნებული არ ვარ. ეს სწორი გზაა, თუმცა, როგორც ვხვდები, ძალიან რთულია მოცემულ მომენტში ფედერაციის შექმნა. ახალი ქვეყნები აპირებენ ევროკავშირში შემოსვლას, სავარაუდოდ, გვინდა დამოუკიდებლობის შენარჩუნებაც და ა.შ. თუმცა ზოგადად რაღაც დროს უნდა წავიდეთ ამ ფედერაციისკენ, რადგან ეს უფრო მეტად გაგვაერთიანებს, უფრო სწრაფად ვიმოქმედებთ, განსაკუთრებით იმ დროს, როცა გადაწყვეტილებები გევქნება მისაღები. იმას ვგულისხმობ, რომ ევროკავშირი ახლა ძალიან ნელია. და, რა თქმა უნდა, თქვენ დრაგი ახსენეთ. დრაგის ანგარიშიც ძალიან მნიშვნელოვანი დოკუმენტია, მაგრამ, სამწუხაროდ, მას ყური არ დაუგდეს და როგორც ვხვდები, ბატონი დრაგიც იმედგაცრუებულია“.
მარია ტადეო, ევრონიუსი: „იგი იმედგაცრუებული ჩანს. და მაინც რა იწვევს პარალიზებას? ის ხომ არა, რომ, როგორც თქვენ ბრძანეთ, ევროკავშირი 27 ქვეყნისგან შედგება. ამ მექანიზმის ფუნქციონირება ძალიან რთულია. ამიტომ ხომ არ გგონიათ, რომ ჭეშმარიტ კავშირად რომ ვიქცეთ, ამისთვის უნდა შევცვალოთ ჩვენი შიდა ოპერირების მეთოდი?“
ალარ კარისი, ესტონეთის პრეზიდენტი: „დიახ, მაგრამ ეს ძალიან მცირე დეტალებით შეგვიძლია დავიწყოთ, მაგალითად, ბიუროკრატიით. ევროკავშირში ძალიან დიდია ბიუროკრატია და ეს ყველაფერს აფერხებს. იგივე ეხება წევრ ქვეყნებსაც. ჩვენ ვალდებული ვართ, დავნერგოთ ყველა ბიუროკრატიული დეკლარაცია და ა.შ. ამას კი დრო sჭირდება. ამიტომ უნდა დავიწყოთ ბიუროკრატიითა და ალბათ გაციფრულებით. ხელოვნური ინტელექტიც დაგვეხმარება, თუმცა ისევ და ისევ, ამის უკან ყოველთვის ადმიანები დგანან. ამიტომ ალბათ სწორედ ხალხით უნდა დავიწყოთ“.
მარია ტადეო, ევრონიუსი: „ბატონო პრეზიდენტო, როგორც ევროკავშირში ითქვა, 2030 წლისთვის მზად უნდა ვიყოთ – პირდაპირ ეს სიტყვა არ უხსენებიათ, მაგრამ საბოლოო ჯამში მაინც ყველაფერი ამაზე მიანიშნებს – რუსეთთან პოტენციური ომისთვის, კონფლიქტისთვის, სამხედრო შეტაკებისთვის. როგორ გგონიათ, ახლა მართლა ასეა საქმე? თავდაცვის კავშირის იდეას საკმარისად სწრაფად ასხამენ ხორცს?“
ალარ კარისი, ესტონეთის პრეზიდენტი: „პრინციპში ახლა ყველაფერს იმისთვის ვაკეთებთ, რომ მზად ვიყოთ, თუ ეს მოხდება. სწორედ ამიტომ მნიშვნელოვანია, რომ ისევ განვავითაროთ შეკავების, თავდაცვის ინდუსტრია. ესტონეთი პატარა ქვეყანაა და უკვე ბიუჯეტის 5%-ს ვხარჯავთ თავდაცვაზე. და სხვა ქვეყნებიც უნდა წავახალისოთ, რომ იგივე გააკეთონ, რადგან აუცილებელია მზადყოფნა, არა მაინცდამაინც ომისთვის, არამედ იმისთვის, რომ მტერმა იცოდეს, ვერ შეძლებს თავს დაესხას ევროკავშირს ან რომელიმე ვეროპულ ქვეყანას“.
მარია ტადეო, ევრონიუსი: „ისევ გჯერათ, რომ ნატო ამ კონტინენტის უსაფრთხოებისთვის აუცილებელი საყრდენია?“
ალარ კარისი, ესტონეთის პრეზიდენტი: „დიახ, მჯერა. არ მიმაჩნია, რომ მეორე ნატო უნდა შევქმნათ ევროპაში, თავდაცვის კიდევ ერთ სისტემას ვგულისხმობ“.
მარია ტადეო, ევრონიუსი: „ამას იმიტომ გეკითხებით, რომ მას შემდეგ, რაც პრეზიდენტმა ტრამპმა ძალიან აგრესიულად ისაუბრა გრენლანდიაზე, რომელიც, ფაქტია, ახლა ნატოს წევრი დანიის ნაწილია, რომელიც შესანიშნავი მოკავშირეცაა. ნატოს შიგნით ზოგმა ივარაუდა, რომ შესაძლოა, ნატო არ დაეხმაროს ევროპელებს. ამ საკითხზე ფიქრი თუ გირღვევთ სიმშვიდეს?“
ალარ კარისი, ესტონეთის პრეზიდენტი: „ჩვენ არ ვნერვიულობთ, მაგრამ არც ამის გამოცდა გვინდა. არ გვინდა, რომ გამოვცადოთ, რამდენად იმუშავებს მეხუთე მუხლი. სწორედ ამიტომ ვამბობ, რომ მზად უნდა ვიყოთ, მაგრამ ეს არ გულისხმობს, რომ მზად უნდა ვიყოთ ჩვენს მტრებთან ომის დასაწყებად. თავადცვის სისტემა უნდა განამტკიცო, რადგან ჩვენ, მე ვიტყოდი, საკმაოდ გულუბრყვილოდ ვიქცეოდით ევროპაში ბერლინის კედლის დანგრევის შემდეგ. ისე ვიქცეოდით, თითქოს ყველა ომი დასრულდა, ყველაფერი კარგად არის, ჩვენ სწრაფად მივიწევთ წინ და ა.შ. მაგრამ თუ ისტორიას გადახედავ, რომელიც ათასობით წელს ითვლის, ის მთლიანად ომების ისტორიაა. ეს კი ნიშნავს, რომ მზადყოფნაში უნდა ვიყოთ და არ უნდა დავუშვათ ამის გამეორება, ან რაც შეიძლება გადავავადოთ მაინც მსგავსი რამ“.
მარია ტადეო, ევრონიუსი: „ამასთან დაკავშირებით იმ ომზეც უნდა ვისაუბროთ, რომელიც უკრაინაში მიმდინარეობს და სადაც ამჟამად ძალიან რთული მდგომარეობაა ძლიერი ყინვების გამო. საბოლოო ჯამში, გამოდის, რომ ევროპელები მინუს 20-გრადუსიან ტემპერატურაზე იყინებიან. ვერც ამერიკის შეერთებული შტატებისა და ვერც ევროპის ძალსიხმევას ვერ მიჰყავს საქმე წინ. ეს ომი არა და არ მთავრდება“.
ალარ კარისი, ესტონეთის პრეზიდენტი: „ჯერ კიდევ შარშან, აპრილში, თქვა ტრამპმა, რომ ძალიან ახლოს ვიყავით დასასრულთან. მაგრამ თითქმის წელიწადი მობრუნდა და ისევ ამაზე ვმსჯელობთ. პრობლემა ის არის, რომ მხოლოდ პრეზიდენტ ზელენსკისა და პრეზიდენტ ტრამპს შორის დისკუსია არ შველის საქმეს, პუტინი უნდა დაჯდეს მოლაპარაკებების მაგიდასთან, მაგრამ მას არ სურს ამის გაკეთება. ამ დროს კი თქვენც აღნიშნეთ, რაც ხდება კიევში. იქ ყინვებია და ეს არ არის მინუს 5-გრადუსიანი ყინვა“.
მარია ტადეო, ევრონიუსი: „ეს არაადამიანურია“.
ალარ კარისი, ესტონეთის პრეზიდენტი: „დიახ, და ამას მიამატეთ თავდასხმები ღამით ქალაქებსა და ელექტროსადგურებზე. ნამდვილად არადამიანური რამ ხდება. ეს რაღაც სიურეალისტური სცენარია თითქოს, მაგრამ ეს რეალურად ხდება“.
მარია ტადეო, ევრონიუსი: „სულ უფრო მეტი ქვეყანა ამბობს, რომ შესაძლოა იმის მიზეზი, თუ რატომ ვერ მიდის დიალოგი წინ, არა მხოლოდ ზელენსიკისა და პრეზიდენტ ტრამპს შორის, არამედ რეალური ყოველმხრივი დიალოგი რუსეთთან დიმპლომატიური არხის მეშვეობით არ მიდის წინ, იმიტომ. რომ არ არსებობს პირდაპირი კომუნიკაციაო. და რომ დროა, დაინიშნოს ევროკავშირის დესპანი რუსეთში. როგორ გგონიათ, ეს კარგი აზრია?“
ალარ კარისი, ესტონეთის პრეზიდენტი: „რა თქმა უნდა. იმის თქმა მსურს, რომ ევროკავშირიც უნდა იყოს ჩართული ამ დისკუსიებში. მართალია, რუსეთს პირდაპირ არ ვებრძვით, მაგრამ უკვე მრავალი წელია მხარს ვუჭერთ უკრაინას და ისევ ვაგრძელებთ მხარდაჭერას. ამიტომ ჩვენც გვეთქმის სიტყვა. მაგრამ ნახეთ, ისევ და ისევ, ცოტა არ იყოს, დავაგვიანეთ. ჩვენ უნდა გვეთავა ეს და არა პრეზიდენტ ტრამპს, ალბათ ევროკავშირსაც უნდა დაეწყო ამ პრობლემის დიპლომატიური გზით მოგვარება“.
მარია ტადეო, ევრონიუსი: „რუსეთს დალაპარაკებოდა?“
ალარ კარისი, ესტონეთის პრეზიდენტი: „დიახ, რუსეთს დალაპარაკებოდა“.
მარია ტადეო, ევრონიუსი: „უშუალოდ რუსეთს დალაპარაკებოდა?“
ალარ კარისი, ესტონეთის პრეზიდენტი: „რამდენიმე წლის წინ ჩვენი მიდგომა ისეთი იყო, რომ არ ვესაუბრებოდით აგრესორებს, ახლა კი ვღელავთ, რომ არ ვსხედავრთ მოლაპარაკებების მაგიდასთან“.
მარია ტადეო, ევრონიუსი: „იმის თქმა გსურთ, რომ ეს სულაც არ ნიშნავს უკრაინის მხარადჭერის შესუსტებას, მაგრამ ასეთია რეალობა და უნდა ვესაუბროთ“.
ალარ კარისი, ესტონეთის პრეზიდენტი: „ყველა ღონეს უნდა მივმართოთ, რომ ეს ომი დასრულდეს და დასრულდეს ისე, როგორც უკრაინას სურს. საკითხავი ის კი არ არის, თუ რა გვსურს ჩვენ, არამედ უკრაინას უნდა მშვიდობა, ამაში დარწმუნებული ვარ“.
მარია ტადეო, ევრონიუსი: „ამის საწინააღმდეგო არაფერი ექნებოდათ. უკრაინელებს არაფრით მიუნიშნებიათ, რომ წინააღმდეგი იქნებოდნენ, თუკი ევროპა კავშირზე გავიდოდა?“
ალარ კარისი, ესტონეთის პრეზიდენტი: „რამდენადაც ვიცი, ასეა“.
მარია ტადეო, ევრონიუსი: „მაინც თუ გყავთ ვინმე გუნებაში, ვისაც მიანდობდით ამ საქმეს, ვისაც პატივს სცემენ, მტკიცეა და სანდო? ის რუსეთს უნდა ესაუბროს. რამდენადაც რუსებისგან გვესმის, ისინი ამბობენ, რომ არაფერი აქვთ სასაუბრო ნომერ პირველ დიპლომატთან, კაია კალასს გულისხმობენ. და როგორ გგონიათ, მაინც ვინ შეიძლება ითავოს ეს საქმე?“
ალარ კარისი, ესტონეთის პრეზიდენტი: „კონკრეტულად ვერავის დავასახელებ, მაგრამ ნამდვილად გვჭირდება ადამიანი, რომელსაც ორივე მხარე ენდობა. ეს არ არის ახალი ამბავი. გაიხსენეთ, კისინჯერის ცნობილი ნათქვამი, „ევროპასთან თუ მოვინდომებ საუბარს, ვის უნდა დავურეკოო?“. რასაკვირველია, გვჭირდება ევროკავშირი, მაგრამ არსებობენ სხვა ევროპული ქვეყნებიც და, სავარაუდოდ, ეს საქმე უნდა მივანდოთ რომელიმე დიდი ევროპული ქვეყნის პრეზიდენტს ან პრემიერ-მინისტრს, ან კანცლერს, ვინემ უნდა ავარჩიოთ ამ თანამდებობებიდან“.
მარია ტადეო, ევრონიუსი: „და პრობლემის მეორე მხარე, ომის გარდა, არის უკრაინის პერსპექტივა, რასაც უკრაინელები ამბობენ, რომ უნდათ და სჭირდებათ. ომის დასრულება, რასაკვირველია, სტაბილურობის გარკვეულ ფორმას მოიტანს, მაგრამ ეს არ იქნება სრულყოფილი მშვიდობა. უკრაინელები საუბრობენ განვითარების გეგმაზე, რომელიც, რამდენადაც ვიცი, უკვე წარადგინეს კიდეც სხვადასხვა ქვეყნის დედაქალაქში. ისინი საუბრობენ 2040 წლამდე დასახულ მიზნებსა და ევროკავშირში მიღებაზე. რამდენიმე თარიღიც დასახელდა, 2027 წელი, მაგალითად, მანამდე 2030 ითქვა. რამდენად შესაძლებელია უკრაინის ევროკავშირში გაწევრების ვადების დათქმა? მე მაინც 2027 მგონია. რამდენად რეალისტურია ეს ამბავი?“
ალარ კარისი, ესტონეთის პრეზიდენტი: „გულწრფელად რომ გითხრათ, არა, რადგან ჩვენ, მაგალითად, 10 წელზე მეტი დაგვჭირდა და თან ომი არ გვქონია. ამას დრო სჭირდება, უნდა შეასრულო მოთხოვნები და ა.შ. თუმცა ესტონეთი მიესალმება ევროკავშირის გაფართოებას. ჩვენ ვემხრობით ამ ტენდენციას. ეს მხოლოდ უკრაინას კი არ ეხება, არამედ ბალკანეთის ქვეყნებსაც. მაგრამ, რასაკვირევლია, ეს უნდა მოხდეს. ერთი საკითხია ევროკავშირის წევრობა და სამშვიდობო გეგმა, მაგრამ უკრაინისთვის უსაფრთხოების გარანტიებიც გვჭირდება“.
მარია ტადეო, ევრონიუსი: „რა უნდა მოხდეს, რომ ნავსი გატყდეს? ევროპელებმა ხომ არ უნდა თქვან, რომ ჩვენს ჯარს შევიყვანთ უკრაინის ტერიტორიაზეო? ან ბირთვული უსაფრთხოების სისტემა უკრაინაზეც ხომ არ უნდა გავრცელდეს? იქნებ, ამერიკამ უნდა დადოს პირობა, რომ სამხედრო ძალით დაეხმარება? რა არის ის ფაქტორი, რომელიც ამ მოჯადოებულ წრეს ნამდვილად გაარღვევს?“
ალარ კარისი, ესტონეთის პრეზიდენტი: „რასაკვირველია, ზოგიერთი ქვეყანა მზად არის, მათ ტერიტორიაზე ჯარი განალაგოს, ზოგი – არა. ზოგი რას აკეთებს და ზოგი – რას. ჩვენ სამხედრო კუთხით ვეხმარებით უკრაინას, წვრთნებს ვუტარებთ და ა.შ. მაგრამ ვიღაც მუდმივად უნდა იყოს იქ. სამწუხაროდ, ეს საკითხი სამშვიდობო შეთანხმებაშიც შედის. ეს როგორმე რუსეთმაც უნდა მიიღოს“.
მარია ტადეო, ევრონიუსი: „მაგრამ ისინი ამბობენ, რომ ეს მესამე მსოფლიო ომია. რუსები ამტკიცებენ, რომ თქვენ პარანოიდულად და ისტერიულად იქცევით და რომ მათ არასდროს უთქვამთ, რამეს ვავნებთ ბალტიისპირეთის ქვეყნებს ან პოლონეთსო. ამას მინიშნებად ხომ არ მიიჩნევთ? რომ თუკი ისინი იტყვიან, ასე არ მოვიქცევითო, ეს ნიშნავს – აუცილებლად ასე მოიქცევიან“.
ალარ კარისი, ესტონეთის პრეზიდენტი: „იცით, ძალიან რთულია რუსეთის დაჯერება. კიდევ ერთხელ გავიმეორებ, გადახედეთ, რამდენი შეთანხმება და პირობა დაარღვიეს. ამიტომ რთულია დაჯერება. რუსეთმა ისიც თქვა, ნატოს არასდროს დავესხმები თავსო. შეიძლება, არც დაესხას, მაგრამ შეიძლება ასეც მოხდეს. ამიტომაც უნდა ვიყოთ მზად“.
მარია ტადეო, ევრონიუსი: „მოდი, უკრაინის ნაწილი დავასრულოთ, განსაკუთრებით მისი გაწევრების თემა. მე მრავალი წელია, ბრიუსელის ამბებს ვაშუქებ და ყველა, ვისთანაც კი მისაუბრია ამ თემაზე, ამბობს, რომ ძალიან რთულია კონკრეტული ვადის დათქმა. 2027 წელი არ არის რეალისტური, მაგრამ ისიც ცხადია, რომ უკრაინა ვერ გაწევრიანდება ჩვეულებრივი პროცედურით. ამაზე შეგიძლიათ, რამე მითხრათ? რამდენად რეალურია ასეთი პოლიტიკა? რომ ეს არ იქნება ჩვეულებრივი მიღების პროცესი. ჩვენ მოგვიწევს, გადავკვეთოთ ის წითელი ხაზი, რომელიც აქამდე არ გადაგვიკვეთავს“.
ალარ კარისი, ესტონეთის პრეზიდენტი: „ჩვენ ყოველთვის ვკვეთ წითელ ხაზს, როდესაც ახალი წევრი შედის ევროკავშირში. თუმცა, რა თქმა უნდა, უკრაინის შემთხვევა განსხვავებულია. ამიტომ არ ვიცი, რამდენად გონივრულია გამონაკლისის დაშვება, რადგან სხვა ქვეყნები, რომლებიც უკვე დიდი ხანია მისაღებში იცდიან…“
მარია ტადეო, ევრონიუსი: „იტყვიან, რომ ეს უსამართლო და პოლიტიკური გადაწყვეტილებაა?“
ალარ კარისი, ესტონეთის პრეზიდენტი: „დიახ, მოდლოვა და ბალკანეთის ქვეყნებიც იცდიან. არსებობს გარკვეული მოთხოვნები, რომლებიც უნდა შეასრულო. პრინციპში უკრაინა საკმაოდ წარმატებით ებრძვის კორუფციას, თუმცა ჯერ კიდევ ვხედავთ…“
მარია ტადეო, ევრონიუსი: „კორუფციის ირგვლივ ატეხილი აჟიოტაჟი გაღელვებთ?“
ალარ კარისი, ესტონეთის პრეზიდენტი: „ჩვენც ვებრძოდით კორუფციას 90-იან წლებში და აღმოვფხვერით კიდეც. ყველაფერი გავაციფრულეთ. ეს კი ძალიან დიდ გამჭვირვალობას ნიშნავს. ჩვენს ქვეყანაში ძალიან ძნელია იყო კორუმპირებული“.
მარია ტადეო, ევრონიუსი: „და ბოლო კითხვა, ბატონო პრეზიდენტო. ჩვენ დუბაიში ვიმყოფებით (11-13 თებერვალს გამართულ მსოფლიო მთავრობათა სამიტზე), რაც აწერია კიდეც პანელს. თქვენ პირველად იღებთ მონაწილოებას ასეთი ტიპის კონფერენციაში. მაინც რა საჭიროა სპარსეთი ყურის ქვეყნებთან ურთიერთობა? როგორ გგონიათ, რამდენად იქნებოდით დღეს აქ მიმდინარე დიალოგში ჩართული და მისით დაინტერესებული, პრეზიდენტად ტრამპი რომ არ აერჩიათ და ტარიფები არ დაეწესებინა? ისეთი შთაბეჭდილება გვრჩება, რომ ევროკავშირი ახლა, გარკვეულწილად, იმიტომ ცდილობს სხვებთან ურთიერთობას, რომ ასე სჭირდება.
ალარ კარისი, ესტონეთის პრეზიდენტი: „არა, მე ასე არ ვფიქრობ, ყოველ შემთხვევაში ესტონეთს ეს არ ეხება. ჩვენ ვცდილობთ ბიზნესკავშირების დივერსიფიკაციას და უკვე 150 ქვეყანაში ვართ წარმოდგენილი, რაც პატარა ქვეყნისთვის ნამდვილად კარგი შედეგია. ასე რომ, არავითარი მნიშვნელობა არ აქვს, ვინ არის ამერიკის შეერთებული შტატების პრეზიდენტი ან სხვა რომელიმე ქვეყნის პრეზიდენტი. ჩვენ ვცდილობთ, ჩვენი საქმე გავაკეთოთ, რომ იქნებ სხვა ქვეყნებზე სწრაფად განვითარებაც შევძლოთ“.
ავტორები: ლორენ უოლკერი და მარია ტადეო
