ევროკავშირის გაფართოების ყოველწლიური ანგარიში, რომელიც, ტრადიციულად, ნოემბერში ქვეყნდება და ევროინტეგრაციის გზაზე კანდიდატი სახელმწიფოების მდგომარეობას აფასებს, ამ ქვეყნებიდან ზოგიერთში კვლავ აზრთა სხვადასხვაობის მიზეზი გახდა.
მაგალითად, თურქეთში „წინასწარშექმნილსა“ და „უსამართლოს“ უწოდებენ ევროკომისიის შეფასებებს ქვეყანაში ადამიანის ფუნდამენტური უფლებებისა და მართლმსაჯულების სისტემის, ასევე კვიპროსის საკითხის შესახებ.
ბრიუსელის ანგარიშის თანახმად, თურქეთის ხელისუფლების მიერ არჩეული თანამდებობის პირების, ოპოზიციის წარმომადგენლებისა და სამოქალაქო საზოგადოების წინააღმდეგ განხორციელებულმა სამართლებრივმა ქმედებებმა ანკარის მიერ „დემოკრატიული პრინციპების დაცვის“ საკითხთან დაკავშირებით შეშფოთება გამოიწვია, რაც, როგორც ევროკომისია განმარტავს, ეწინააღმდეგება ქვეყნის ევროკავშირში გასაწევრებლად აუცილებელ პოლიტიკურ კრიტერიუმს.
თურქეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა „გაფართოების შესახებ“ ახალ ანგარიშს „ორმაგ სტანდარტების“ მქონე და „უსაფუძვლო“ უწოდა.
თუმცა, ამასთან, ბრიუსელთან ურთიერთობების გაუმჯობესებისა და ევროკავშირში გაწევრების შესახებ შეჩერებული მოლაპარაკებების განახლების ერთ-ერთ მთავარ დაბრკოლებად კვლავ ჩრდილოეთ კვიპროსის ოკუპაცია რჩება.
ევროინტეგრაციის გზაზე არსებულ მდგომარეობას ევროკომისია უარყოფითად აფასებს სერბეთის შემთხვევაშიც, თუმცა 25 ოქტომბრის ვადამდელი არჩევნების შედეგად, ალექსანდრ ვუჩიჩის ხელისუფლების 14-წლიანი მმართველობის დასასრულისა და ოპოზიციური „სტუდენტური სიის“ გამარჯვების გათვალისწინებით, იმედოვნებს, რომ მხარეებს შორის ურთიერთობები გადაიტვირთება.
მანამდე კი, ბელგრადმა ბრიუსელის კრიტიკა დაიმსახურა ადამიანის ფუნდამენტური უფლებების, მართლმსაჯულების სისტემის, ინსტიტუციური რეფორმებისა და ანტიკორუფციული საკითხების გამო.
სერბეთის საგარეო პოლიტიკის ევროკავშირის პოზიციებთან თანხვედრის მაჩვენებელი 63%-ს შეადგენს. მისი ურთიერთობები პეკინთან და მოსკოვთან ევროკავშირის პოზიციებთან შეუსაბამოდ მიიჩნევა.
ეს განსაკუთრებით ეხება რუსეთის, ბელარუსისა და ირანის წინააღმდეგ დაწესებულ სანქციებთან შეერთებაზე სერბეთის უარს.
კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი სადავო საკითხია კოსოვოსთან ურთიერთობების ნორმალიზება. ალბანეთის პრემიერ-მინისტრის, ედი რამას განცხადებით, რომელიც მან 3 ნოემბერს, Euronews-ის გაფართოების სამიტზე გააკეთა, სერბეთის ახალი მთავრობა, სავარაუდოდ, კოსოვოს დამოუკიდებლობას არ აღიარებს.
ევროკომისიამ ანგარიშში განაცხადა, რომ ალბანეთი, უკრაინა და მოლდოვა ასევე პროგრესირებენ ევროკავშირში გაწევრიანების გზაზე.
ამ ქვეყნების სამოქმედო გეგმაში კომისიამ აღნიშნა, რომ ალბანეთი მონტენეგროს დაახლოებით ერთი წლით ჩამორჩება. ევროკავშირში გაწევრების შესახებ მოლაპარაკებების 2027 წლის ბოლომდე დასასრულებლად ქვეყანამ უნდა გააგრძელოს მართლმსაჯულების სისტემის რეფორმირება და ორგანიზებულ დანაშაულთან და კორუფციასთან ბრძოლა.
კომისიის შეფასებით, მოლდოვის მიზანი - 2028 წლის დასაწყისისთვის აუცილებელი რეფორმების განხორციელება - „ამბიციური, თუმცა მიღწევადია“, იმ პირობით, თუ ქვეყანა ცვლილებებს ამჟამინდელი ტემპით გააგრძელებს.
ევროკომისიამ დადებითად შეაფასა უკრაინის მიერ მიღწეული პროგრესი, მიუხედავად რუსეთის სრულმასშტაბიანი სამხედრო მოქმედებებისა, თუმცა, ანგარიშში ასევე აღნიშნულია, რომ კიევმა რეფორმების ტემპი უნდა დააჩქაროს, რათა გააძლიეროს კანონის უზენაესობა და გააუმჯობესოს დემოკრატიული ინსტიტუტების ფუნქციონირება.
მიზნის - 28-ე წევრი 2028 წლისთვის - მიღწევასთან ახლოსაა პოდგორიცა. ევროკომისიამ დადებითად შეაფასა მონტენეგროს ევროინტეგრაციის პროცესის ფარგლებში მიღწეული წინსვლა და განაცხადა, რომ ბლოკში გაწევრების მსურველი 9 კანდიდატი სახელმწიფოსგან განსხვავებით, ყველაზე კარგ მდგომარეობაშია.
ევროკომისიამ განაცხადა, რომ მონტენეგრომ, რომლის მოსახლეობაც 630 000 ადამიანს შეადგენს, ჯერ კიდევ უნდა გაატაროს მთელი რიგი რეფორმები, განსაკუთრებით ფუნდამენტური უფლებებისა და ფინანსური მომსახურების სფეროებში.
ანგარიშის თანახმად, თუ გაწევრების შესახებ მოლაპარაკებები მიმდინარე წელს დასრულდება, გაწევრების ხელშეკრულებას ხელი, შესაძლოა, 2027 წლის ივნისში მოეწეროს.