ამერიკის შეერთებული შტატების ელჩმა ევროკავშირში ენდრიუ პაზდერმა ევრონიუსს განუცხადა, რომ ნატოს მოკავშირეებმა „დიდი შეცდომა“ დაუშვეს, როდესაც არ დაეხმარნენ ამერიკას ირანთან ომში. ევრონიუსისთვის მიცემულ ინტერვიუში ელჩმა ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ამერიკის ისტორიის გათვალისწინებით, რომლის მიხედვითაც, ამერიკამ რამდენჯერმე დაიცვა კონტინენტური ევროპა, ევროპელები ვალდებული იყვნენ, დახმარება აღმოეჩინათ.
შონა მიურეი, ევრონიუსი: „ახლახან ევროკომისიამ გაასაჯაროვა ტექნოლოგიური სუვერენიტეტის პაკეტი, რომლის მთავარი მიზანი ის არის, რომ ევროპა აღარ იყოს დამოკიდებული ჩინეთსა და ამერიკაში დაფუძნებულ ტექნოლოგიურ კომპანიებზე, რაც ევროპის უსაფრთხოების განმტკიცებას ემსახურება. როგორია თქვენი დამოკიდებულება ამ პაკეტის მიმართ? ევროპელები ამბობენ, რომ ამის გაკეთება აუცილებელია“.
ენდრიუ პაზდერი, აშშ-ის ელჩი ევროკავშირში: „ეს ძალიან სქელტანიანი კანონპროექტია და ჯერჯერობით არ მომეცა შესაძლებლობა, რომ დაწვრილებით გავცნობოდი. მაგრამ იმედი მაქვს, რომ ეს ტექნოლოგიური სუვერენიტეტი არ გამოიწვევეს განხეთქილებას ამერიკასა და ევროპას შორის ტექნოლგიურ სფეროში, რადგან, ჩემი აზრით, ძალიან მნიშვნელოვანია მათი ერთიანობის შენარჩუნება, რომ ჩვენ ევროპის პარტნიორი ვიყოთ. ამ თვის ბოლოს, იმედია, სავაჭრო ხელშეკრულებაც გვექნება. უკვე ძალაშია Pax Silica-ს ინიციატივა, რომელიც ჩვენი მოკავშირეების ჩართვის მცდელობაა - მათ შორის ევროკავშირისაც - ჩიპების ინდუსტრიასა და მიწოდების ჯაჭვში და ზოგადად ხელოვნური ინტელექტის სფეროში. გვაქვს ურთიერთგაგების მემორანდუმი კრიტიკული მინერალების შესახებ, ასე რომ, შეგვიძლია, ვცადოთ გარკვეული ეკონომიკების დაცვა, რათა არ გავხდეთ იძულებული, გადავდგათ ეკონომიკური ნაბიჯები იშვიათმიწა მინერალებთან დაკავშირებით. ევროპა ჩამორჩება ხელოვნური ინტელექტის მარათონში. ის ბევრად უკანაა ჩინეთზე, ჩინეთი კი ამერიკას ჩამორჩება. ისინი ვერ მოახერხებენ დაწევას. ამიტომ, ჩემი აზრით, რაც უფრო მეტად დაშორდებიან ისინი ამერიკის ხელოვნური ინტელექტის აპარატურულ ბაზას, რაც ძალიან მნიშვნელოვანია, თუ ხელოვნური ინტელექტის ეკონომიკაში გინდა ჩართვა, მით უარესი იქნება. ამიტომ იმედი მაქვს, რომ ჩვენ შორის უფრო თანამშრომლობა იქნება და არა კონკურენცია“.
შონა მიურეი, ევრონიუსი: „მაგრამ ევროკავშირი ალბათ გეტყოდათ, რომ მეტისმეტად ვართ დამოკიდებული ამერიკაზე როგორც ფინანსური, ისე ციფრული მომსახურების კუთხითო. ამის ერთი მაგალითი უკვე გვქონდა ბოლო რამდენიმე თვის წინ, როდესაც ამერიკამ სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოს მოსამართლეებს დაუწესა სანქციები, რომელთა მიხედვითაც, ჰააგაში, ევროპაში, მცხოვრები მოსამართლეები ვეღარ გამოიყენებენ Microsoft-ის საკუთარ ანგარიშებსა და ამერიკულ საკრედიტო ბარათებს, რომელთა გამოყენებაც ყველა სხვა დანარჩენს შეუძლია. ევროპაში ფიქრობენ, რომ ეს არ არის სწორი. გარდა ამისა, ამბობენ, რომ არ უნდა იყვნენ დამოკიდებული ამერიკაზე ამ სერვისების თვალსაზრისით.
ენდრიუ პაზდერი, აშშ-ის ელჩი ევროკავშირში: „დიახ, ჩვენ მართლაც გვაქვს უთანხმოება ამ კონკრეტულ მოსამართლეებთან მათი საერთაშორისო კანონმდებლობასთან და ამერიკულ კომპანიებთან დამოკიდებულების გამო, ასევე სხვა ხალხთან მიმართაც მთელ მფოლიოში. მაგრამ ეს მხოლოდ მცირე ნაწილია იმ კონტინენტთაშორისი მასშტაბური ურთიერთობისა, რომელიც ძალიან მჭიდრო კავშირს ეყრდნობა. ამას ვერ დაარღვევ, ვერ გააქრობ. ევროპა ძალიან ჩამორჩება ამერიკასა და ჩინეთს და მართლა ვერ დაეწევა. ამიტომ არ ვიცი, რამდენად გადაჭრის ეს განცალკევება იმ პრობლემას, რომლის მოგვარებასაც ცდილობენ“.
შონა მიურეი, ევრონიუსი: „მაგრამ, ჩემი აზრით, ისინი ცდილობენ, გახდნენ დამოუკიდებელი, რათა საკუთარი თავი დაიცვან სუვერენიტეტის კუთხით. გარდა ამისა, ბოლო დაახლოებით ერთი წელია, გარკვეულწილად, შეფიქრიანებული არიან ტრამპის ადმინისტრაციის გამო, ევროპელებს, ცოტა არ იყოს, გაუჩნდათ განცდა, რომ საფრთხის ქვეშ არიან, რომ თითქოს აიძულებენ ქმედებას. თუ გადახედავთ იმ სავაჭრო გარიგებას, რომელზეც გასული წლის ზაფხულის ბოლოს ტერნბერიში შეთანხმდნენ, მის ფარგლებში ევროპელებს 15%-იანი ტარიფი დაუწესეს. ამის ირგვლივ მოლაპარაკებები თითქმის არც გამართულა. გრენლანდიის საკითხიც წამოიჭრა. ასე რომ, ევროპელებს გაუჩნდათ განცდა, რომ კი არ დაიშალონ, უბრალოდ რაღაცნაირად შეამცირონ ამერიკისა და ჩინეთიდან მომავალი რისკები“.
ენდრიუ პაზდერი, აშშ-ის ელჩი ევროკავშირში: „რაც შეეხება სავაჭრო შეთანხმებას, ის პრეზიდენტ ფონ დერ ლაიენისა და პრეზიდენტ ტრამპის ორმხრივი მოლაპარაკების შედეგია, რათა როგორმე დაებალანსებინათ უკიდურესად უთანასაწორო სავაჭრო ურთიერთობა. მსოფლიოში ყველაზე დიდი სავაჭრო დეფიციტი ევროკავშირთან გვაქვს. ეს ყველაზე მსხვილი სავაჭრო ურთიერთობაა მსოფლიოში. მაგრამ მრავალი წლის განმავლობაში 10%-იან ტარიფს იხდიდი იმისთვის, რომ კადილაკი გაგეყიდა ბერლინში, მაშინ, როცა მხოლოდ ორპროცენტნახევრიან ტარიფს იხდიდნენ მერსედეს-ბენცის გასაყიდად დეტროიტში და მაშინ ასეთი უთანასწორობის გამო ევროპაში არავინ წუხდა. მხოლოდ ახლა, როცა ჩვენ ვცდილობთ, აღვადგინოით ბალანსი ურთიერთობაში, უკმაყოფილებას გამოთქვამენ უთანასწორობის გამო. ის 50%-იანი ტარიფი, რომელიც ახსენეთ, ფოლადსა და ალუმინზე დააწესეს. და მინდა აღვნიშნო, რომ ევროპასაც 50% აქვს დაწესებული ფოლადსა და ალუმინზე. ამ ტარიფების მიზანია, რომ, ერთი მხრივ, სუბსიდირებული ჩინური პროდუქცია შევაკავოთ, სადაც ფოლადსა და ალუმინს ისეთ ფასად ყიდიან, რომ მსოფლიოში ვერავინ გაუწვეს კონკურენციას, რადგან მას ჩინეთის მთავრობა აძლევს სუბსიდიას. ევროპაც იმავეს აკეთებს ფოლადისა და ალუმინის კუთხით, რასაც ამერიკა. რაც შეეხება გრენლანდიას, პრეზიდენტმა მხოლოდ ის თქვა, რომ არცერთ ვარიანტს არ გამორიცხავდა. გრენლანდია ძალიან მნიშვნელოვანია სტრატეგიული თვალსაზრისით ამერიკისთვის. მნიშვნელოვანია ევროპისთვის. ერთი წლის წინ ამ საკითხზე დისკუსია რომ გაგვემართა, ნამდვილად არ მგონია, რომ ხალხს ასე კარგად სცოდნოდა გრენლადნიის სტრატეგიული მნიშვნელობის ამბავი. ასე რომ, ის მნიშვნელოვანია ამერიკისთვისაც და ევროპისთვისაც და ხალხმა უნდა გააცნობიეროს, რომ ეს ის ადგილია, სადაც ჩინეთი და რუსეთიც შეეცდებიან უპირატესობის მოპოვებას. ჩემი აზრით, მათ ახლა ის უფრო ადარდებთ, თუ რას მოიმოქმედებს ამერიკა, ვიდრე დანია“.
შონა მიურეი, ევრონიუსი: „შეგიძლიათ თქვათ, რომ დანიას არაფერი აქვს სადარდებელი? იმიტომ, რომ გრენლანდიის პრემიერ-მინისტრმაც განაცხადა, რომ ამერიკის დესპანს ნუუკში თითქმის იგივე განზრახვა ამოძრავებდა, რის შესახებაც დონალდ ტრამპმა იანვარში ისაუბრა. მარკო რუბიომ განაცხადა, რომ გრენლანდია დანიის შემადგენლობაშია „დღეის მდგომარეობით“. ასე რომ, ეს საკითხი, ცოტა არ იყოს, სცდება რუსეთისა და ჩინეთის მხრიდან მომავალი საფრთხის ფარგლებს უკიდურეს ჩრდილოეთსა და არქტიკაში“.
ენდრიუ პაზდერი, აშშ-ის ელჩი ევროკავშირში: „გასაგებია, მაგრამ სწორედ ამის დამსახურებით გამოიკვეთა უსაფრთხოების რისკის საკითხი. ჩემი აზრით, ამ საკითხთან დაკავშირებით მნიშვნელოვანი ეს არის. ხოლო ჩაერთვება თუ არა ამერიკა უფრო მეტად ამ საკითხში და რა დოზით, ამას, ფაქტობრივად, გადაწყვეტენ პრეზიდენტი და სახელმწიფო მდივანი რუბიო და არა მე. მაგრამ, ჩემი აზრით, უნდა გვესმოდეს, რამდენად მნიშვნელოვანია, რომ ამერიკა ჩაერთოს გრენლანდიის თემაში. მიმაჩნია, რომ ევროპამ ახლა გააცნობიერა, რომ უნდა დააჩქაროს თავდაცვის კუთხით მოქმედება და განამტკიცოს თავისი მდგომარეობა გრენლანდიასთან დაკავშირებით. ვფიქრობ, სწორი მიმართულებით მივდივართ, მაგრამ როგორ გადაწყდება ყველაფერი, როგორც უკვე ვთქვი, პრეზიდენტისა და სახელწმიფო მდივნის გადასაწყვეტია“.
შონა მიურეი, ევრონიუსი: „უკრაინის პრეზიდენტმა ზელენსკიმ საკუთარ ხელში აიღო თავის ქვეყანაში რუსეთის შეჭრის დასრულების საკითხი, როდესაც წერილი მისწერა პრეზიდენტ პუტინს, რომელშიც ამბობს, რომ მასთან შეხვედრა სურს. როგორ გგონიათ, რამდენად სწორია, როდესაც უკრაინა თავად ცდილობს, გააკონტროლოს ვითარება და ევროპელები, დიდი ალბათობით, იმის გამო, რომ ამერიკა ძალიან მოუცლელია ჰორმუზის სრუტის გამო?“
ენდრიუ პაზდერი, აშშ-ის ელჩი ევროკავშირში: „ის საკითხი, თუ რამდენად იქნება ჩართული პრეზიდენტი თუ სახელმწიფო მდივანი რუბიო უკრაინის ირგვლივ გამართულ სამშვიდობო მოლაპარკებებში, ცხადია, მხოლოდ პრეზიდენტის გადასაწყვეტია. ჩემი აზრით, მან სავსებით გასაგებად თქვა, რომ ამ ომის დასრულება უნდა. მგონია, რომ პრეზიდენტი ძალიან იმედგაცრუებულია იმის გამო, რომ ვერ შეძლო ამ ომის დასრულება. მე არ მისაუბრია მასთან ამ საკითხზე, მაგრამ ძალიან გამიკვირდებოდა, პუტინისა და ზელენსკის დიალოგის წინააღმდეგ რომ წასულიყო, განსაკუთრებით იმ შემთხვევაში, თუკი ეს საუბარი ამ კონფლიქტის გადაჭრით დასრულდებოდა. ჩემი აზრით, უკრაინელმა ხალხმა გაცილებით მეტხანს გაუძლო ამ ყველაფერს, ვიდრე ამას ვინმე წარმოიდგენდა. ალბათ ძალიან ბევრს ეგონა, რომ ისინი რამდენიმე კვირას გაუძლებდნენ. არადა, უკვე მეხუთე წელი მიდის. უკრაინელები საოცარად გამძლე აღმოჩნდნენ. და იმედი მაქვს, რომ დაასრულებენ ამ ომს. ჩემი აზრით, ეს ყველასთვის მნიშვნელოვანია“.
შონა მიურეი, ევრონიუსი: „ერთ-ერთი საკითხი, რომელიც ევროპელებს აღელვებთ, ის არის, რომ ამერიკელები თანდათან შორდებიან ევროპის კონტინენტის უსაფრთხოების არქიტექტურას. რა თქმა უნდა, ევროპელები ამბობენ, რომ „დროა, მეტი გავაკეთოთ, დროა, დავიწყოთ 5%-ის გადახდა და ა.შ.“ მაგრამ არსებობს რეალური შიში იმისა, რომ ომის შემთხვევაში, შესაძლოა, ჩვენი მოკავშირეები გვერდით არ დაუდგნენ. თუ გავითვალისწინებთ ნატოს მოდელს და იმ ფაქტს, რომ ამცირებენ აქ საკუთარ ძალებს, ხომ არ გგონიათ, რომ ამერიკა შორდება ევროპას?“
ენდრიუ პაზდერი, აშშ-ის ელჩი ევროკავშირში: „ჩემი აზრით, ამერიკას საკუთარი რესურსებისა და ძალების ნაწილი აზიაში გადააქვს, სადაც მას კონკურენტი ჰყავს ჩინეთის სახით, რომლის გამოც უბრალოდ აუცილებელია, ჩვენი რესურსები გადავამისამართოთ. და ნამდვილად არაფერია ცუდი იმაში, რომ ევროპას სთხოვს ფეხზე დადგეს და საკუთარ თავს მიხედოს. თუმცა ნახეთ, ამერიკა ორჯერ დაეხმარა ევროპას თავდაცვაში გასულ საუკუნეში. ჩვენ ვიცავდით ევროპას ცივი ომის განმავლობაში და ნამდვილად ვიცავდით მას ბერლინის კედლის დაშლისა და ცივი ომის დასრულების დღიდან. ჯერ კიდევ დიდი რაოდენობით ჯარი გვყავს ევროპაში და უამრავი სამხედრო შეაიარაღება და მასალებიც ადგილზე გვაქვს. არაფერია ცუდი იმაში, რომ ამერიკა ამცირებს თავის ძალებს და თქვენ საკუთარ ხელში იღებთ თქვენსავე თავდაცვას. ჩემი აზრით, ჩვენც სწორედ ეს გვინდა და მჯერა, ახლა ევროპელებიც აცნობიერებენ, რომ თავადაც ეს სურთ“.
შონა მიურეი, ევრონიუსი: „ჩემი აზრით, ევროპის ზოგიერთ დედაქალაქში იმიტომ შიშობენ, რომ ეს ყველაფერი სწორედ იმ დროს ხდება, როცა ამერიკა, განსაკუთრებით კი პრეზიდენტი ტრამპი, უკიდურესად იმედგაცრუებულია. მან ძალიან ნათლად აგრძნობინა ეს მარკ რიუტეს და თავად ევროპელებსაც, რომ მათ არ აღმოუჩინეს დახმარება ამერიკისა და ისარელის ირანზე თავდასხმების შემდეგ ჰორმუზის სრუტესთან დაკავშირებით. როგორ გგონიათ, ცოტათი მაინც გაუარა წყენამ დონალდ ტრამპს?“
ენდრიუ პაზდერი, აშშ-ის ელჩი ევროკავშირში: „მე არ ვიცი, რამდენად გაუარა წყენამ. როგორც ვიცი, ძალიან იმედგაცრუებულია. ისეთი მდგომარეობაა შექმნილი, როდესაც პრეზიდენტი ძალიან დიდი პოლიტიკური რიკის წინაშე დგას. იმას ვგულისხმობ, რომ...მოძრაობა MAGA მხარს არ უჭერს უცხო მიწაზე ომის წარმოებას. დემოკრატები ნებისმიერ საკითხში აპირებდნენ წინააღმდეგობის გაწევას, რაც არ უნდა გაეკეთებინა პრეზიდენტს, ასე რომ... მან ყოველგვარი პოლიტიკური უპირატესობის გარეშე შეაფასა მოვლენები, ნახა, როგორ ვითარდებოდა ირანში რაკეტებისა და დრონების წარმოება. ისინი ისევ ცდილობენ ბირთვული იარაღის შექმნას. აშკარად აქვთ ბირთვული მასალა, რომლითაც შეუძლიათ 10-11 ბომბის დამზადება. მან გადაწყვიტა, რომ აღარ ღირდა გაჭიანურება და მოქმედების დრო იყო, მიუხედავად იმისა, რომ ეს არ მოუტანდა პოლიტიკურ ქულებს. უბრალოდ ამის გაკეთება საჭირო იყო. ჩვენ ევროპაში გვაქვს ბაზები, რომელთაც ვაფინანსებდით და ვინახავდით რამდენიმე ათწლეულის განმავლობაში. აქ არის ქვეყნები, რომლებიც დავიხსენით ომის დროს და რომელთათვისაც ძალიან სანდო მოკავშირე ვიყავით. და როდესაც მათ არც ქვეყნის თავზე გადაფრენის უფლება მოგვცეს და არც ამ ქვეყნებში არსებული ჩვენი სამხედრო ბაზების გამოყენებისა, რა თქმა უნდა, ამერიკა და განსაკუთრებით პრეზიდენტი ტრამპი ძალიან ნაწყენი იქნება. მე ნამდვილად არ ვიცი, როდის გადაუვლის, მაგრამ იმედი მაქვს, რომ დროთა განმავლობაში ეს მოხდება. თუმცა არ ვიცი, უკვე გაუარა თუ არა“.
შონა მიურეი, ევრონიუსი: „როგორ გგონიათ, ნატოს ფარგლებში ასეთი მოქმედებაც ამან ხომ არ განაპირობა? თქვეს: რაკი თქვენ არ დაგვეხმარეთ, ამიტომ არც ჩვენ დაგეხმარებით, როცა დაგჭირდებათ. ამიტომაც გაგვყავს ჩვენი ძალები“.
ენდრიუ პაზდერი, აშშ-ის ელჩი ევროკავშირში: „არა, არ მგონია, რომ ვინმეს ასეთი რამ ეთქვა. მე ერთი რამ მოვისმინე, სახელმწიფო მდივანმა რუბიომ განაცხადა, რომ ჩვენ მხარს ვუჭერთ ნატოს, მაგრამ ეს ალიანსი იმიტომ გვაქვს, რომ ერთმანეთი დავიცვათ და ერთად ვიმუშაოთო. და თუკი ეს ალიანსი ასე არ იმუშავებს, მაშინ ამის გადაფასება მოგვიხდებაო. არ მგონია, რომ ვინმეს ეთქვა, ნატოდან გავდივართ, ან ვაპირებთ ნატოდან გასვლასო“.
შონა მიურეი, ევრონიუსი: „მაშინ რას იტყვით ევროპელების მიდგომაზე, როდესაც ისინი ამბობენ, რომ ნატო თავდაცვის ორგანიზაციაა? ეს იყო თვადასხმითი ომი ნატოს ფარგლებს გარეთ. ამიტომ ჩვენ არ ვიყავით ვალდებული, მით უმეტეს, რომ არავინ გაიარა ჩვენთან კონსულტაცია“.
ენდრიუ პაზდერი, აშშ-ის ელჩი ევროკავშირში: „ჩემი აზრით, ეს, ცოტა არ იყოს, ტექნიკური საკითხია და თანაც რეალობის მეტისმეტად დაკნინებაა. ირანელები ამერიკასა და ისარელთან სულ მცირე 47 წელია ომს აწარმოებენ. იმას ვგულისხმობ, რომ ხალხს ხოცავდნენ. მათ ჰყავდათ ისეთი დაჯგუფებები, როგორებიც არიან „ჰამასი“ და „ჰეზბოლა“, რომლებიც თავს ესხმოდნენ ამერიკისა და ისრაელის ძალებს. ახლა კი კვიპროსიც დაბომბეს. ასევე სცადეს დაებომბათ ინდოეთის ოკეანეში მდებარე კუნძული დიეგო-გარსია, რომელიც ბრიტანეთის კონტროლის ქვეშ არის. რაკეტა გაუშვეს იქ. ამიტომ მგონია, რომ ასეთი განმარტება უბრალოდ არის მცდელობა, რომ თავიდან აიცილონ იმის გაკეთება, რაც გასაკეთებელი იყო. არავის უთხოვია ჯარის გაგზავნა. ერთადერთი, რაც გვინდოდა, იყო იმ ქვეყნების თავზე გადაფრენა, რომლებსაც ვიცავდით და იმ სამხედრო ბაზების გამოყენება, რომლებსაც ამ ქვეყნებში ვინახავთ. თუ ამის გაკეთება არ გინდა, აბა რა გინდა?“
შონა მიურეი, ევრონიუსი: „ ეს იყო დიდი შეცდომა, რადგან უარი უმნიშვნელო თხოვნაზე გითხრეს? ამის თქმა გინდათ?“
ენდრიუ პაზდერი, აშშ-ის ელჩი ევროკავშირში: „ვიტყოდი, რომ ეს მშვენიერი შეჯამებაა“.
ავტორი: შონა მიურეი