ბელგიის მიგრაციის მინისტრი ანელენ ვან ბოსუიტი ცდილობს, ყველა ზომას მიმართოს, რათა ბელგიიდან არალეგალური მიგრანტების გასვლის ნაკადი გაიზარდოს. იგი სხვა ქვეყანაში ციხისთვის ფართის დაქირავების იდეაზეც ფიქრობს, რათა ბელგიაში დაპატიმრებული უცხოელები იქ გადაიყვანონ.
მარედ გვინ ჯონსი, ევრონიუსი: დღეს გადაცემა „12 წუთის“ სტუმარია ანელენ ვან ბოსუიტი, ბელგიის მინისტრი თავშესაფრის, მიგრაციისა და სოციალური ინტეგრაციის საკითხებში. იგი გასული წლის თებერვალში დაინიშნა ამ თანამდებობაზე და მისი ინიციატივით ფედერალური მთავრობის ერთ-ერთ საკვანძო პრიორიტეტად იქცა მიგრაციული პოლიტიკის გამკაცრება. მოგესალმებით ქალბატონო მინისტრო, დიდი მადლობა, რომ მობრძანდით.
ანელენ ვან ბოსუიტი, ბელგიის თავშესაფრისა და მიგრაციის მინისტრი: ყოველთვის მზად ვარ გესტუმროთ.
მარედ გვინ ჯონსი, ევრონიუსი: თქვენ დაგევალათ ბელგიის ისტორიაში ყველაზე მკაცრი – როგორც მას პრემიერ-მინისტრმა უწოდა – საემიგრაციო პოლიტიკის გატარება. რას ნიშნავს ეს?
ანელენ ვან ბოსუიტი, ბელგიის თავშესაფრისა და მიგრაციის მინისტრი: უპირველეს ყოვლისა, ჩემი აზრით, მნიშვნელოვანია, რომ შევცვალოთ ბელგიაში მრავალი წლის განმავლობაში არსებული ტენდენცია. მე მართლაც კრიზისი მერგო მემკვიდრეობად. მეტი სიცხადისთვის რამდენიმე რიცხვს დავასახელებ. 2024 წელს ბელგიამ 40 ათასი განცხადება მიიღო თავშესაფრის გაცემის მოთხოვნით და მისი თითქმის ნახევარი – 15 ათასი განცხადება – შემოიტანეს ე.წ. მეორადმა მიგრანტებმა, იმ ხალხმა, რომელმაც უკვე მიმართა ევროკავშირის წევრ სხვა სახელმწიფოს თავშესაფრის თხოვნით, ან უკვე მიიღო კიდეც თავშესაფარი სხვა წევრ სახელმწიფოში. ჩვენს ქვეყანაში თავშესაფართან დაკავშირებული ხარჯი წელიწადში მილიარდი ევროა და ჩვენი აზრით, ეს მძიმე ტვირთად აწევს ჩვენს სოციალურ კეთილდღეობას, საცხოვრისით დაკმაყოფილების საკითხს, ასევე განათლების სისტემასა და ჩვენს უსაფრთხოებას. ეს საკითხი უკვე მეტისმეტად გართულდა.
მარედ გვინ ჯონსი, ევრონიუსი: თქვენ მთავარ საკითხად თავშესაფრის მოთხოვნაზე შემოტანილი განცხადებების რაოდენობის შემცირებას მიიჩნევთ, რაც იმასაც გულისხმობს, რომ თავშესაფრის მაძიებლებს აქ ჩამოსვლის სურვილი დაუკარგოთ. რამდენად სწორია მიზანში ისეთი ხალხის ამოღება, რომელიც დიდი ალბათობით რეჟიმის ჩაგვრას, ან ომსა და კონფლიქტს გაურბის?
ანელენ ვან ბოსუიტი, ბელგიის თავშესაფრისა და მიგრაციის მინისტრი: გასაგებია, მაგრამ როგორც უკვე სტატისტიკითაც გაჩვენეთ, 40 ათასზე მეტი განმცხადებლიდან 15 ათასს უკვე მიღებული აქვს თავშესაფარი ევროკავშირის სხვა წევრ სახელმწიფოში, ან უკვე მიმართა სხვა წევრ სახელმწიფოს თავშესაფრის მიღების თხოვნით. ამიტომ ხვდები, რომ ეს ტენდენცია ვეღარ გაგრძელდება ბელგიაში. მეტისმეტად დიდი ხნის განმავლობაში ვიყავით „ქვეყანა, სადაც რძე და თაფლი ჩქეფს“ ჩვენი სოციალური დაცვისა და ოჯახების გაერთიანებაზე მიმართული სისტემის გამო. ამიტომ დაუყოვნებლივ გავატარეთ გარკვეული ზომები. ერთი მხრივ, გადავწყვიტეთ, რომ აღარ მივიღოთ ის ხალხი, რომელსაც უკვე იცავს სხვა წევრი სახელმწიფო. ხოლო მეორე მხრივ, გავამკაცრეთ ოჯახების გაერთიანების წესები და ამისთვის კანდიდატებისგან შემოსავლის უფრო მაღალ დონეს ვითხოვთ.
მარედ გვინ ჯონსი, ევრონიუსი: „ბოლო წლებში ძალიან ბევრი კრიტიკა ისმოდა იმასთან დაკავშირებით, რომ აქ ჩამოსული თავშესაფრის მაძიებლების საცხოვრებელი ფართით დაკმაყოფილების სისტემა არ არის ჰუმანური, რომ ის პატივს არ სცემს ფუნდამენტურ უფლებებს. ამ სისტემას აკრიტიკებდნენ იმის გამოც, რომ ის ამწვავებს უსახლკაროთა კრიზისს, რადგან ხალხს ქუჩაში ყრის. გასულ ოქტომბერში იყო ასეთი შემთხვევა, როდესაც სასამართლომ დაადგინა, რომ ბელგიამ ვერ უზრუნველყო ავღანური ოჯახი თავშესაფრით და მის წვერებს ქუჩაში ეძინათ. მსგავსი სხვა მაგალითიც უამრავია. რა ზომებს იღებთ, რომ ეს ვითარება გაუმჯობესდეს?
ანელენ ვან ბოსუიტი, ბელგიის თავშესაფრისა და მიგრაციის მინისტრი: დიახ. ჩვენ მიერ გატარებული ზომები სწორედ მსგავსი ვითარების აღკვეთას ემსახურება. ის ოჯახები, რომლებსაც ზოგჯერ მედიაში აჩვენებენ და რომლებსაც ქუჩაში სძინავთ, ის ოჯახებია, რომელთაც უკვე მიიღეს თავშესაფარი სხვა წევრ სახელმწიფოში.
მარედ გვინ ჯონსი, ევრონიუსი: მაგრამ რამდენად სწორია, რომ ისინი ქუჩაში დავაძინოთ?
ანელენ ვან ბოსუიტი, ბელგიის თავშესაფრისა და მიგრაციის მინისტრი: მათ არ სჭირდებათ ქუჩაში ძილი. მათ უკვე მიიღეს დაცვა სხვა წევრ სახელმწიფოში, მაგრამ მაინც გადაწყვიტეს მეორე წევრ სახელმწიფოში გადასვლა, ამ შემთხვევაში – ბელგიაში. ასეთ დროს მათ შეუძლიათ თავშესაფრის მიღება ბელგიის უკან გაბრუნების ცენტრში, საიდანაც შეუძლიათ დაბრუნდნენ იმ ქვეყანაში, რომელშიც თავდაპირველად მიიღეს თავშესაფარი. მაგრამ ეს ხალხი არ აკითხავს ამ დაბრუნების ცენტრებს. გამოდის, რომ ისინი მეორედ ამბობენ უარს იმ დახმარებაზე, რომელიც შესთავაზეს. მაგრამ დღეის მდგომარეობით არცერთ ადამიანს, რომელსაც აქვს აქ ყოფნის უფლება, არ უხდება ბელგიის ქუჩებში ძილი. და ეს გარემოება ძალიან განსხვავდება გასული წლების ვითარებისგან.
მარედ გვინ ჯონსი, ევრონიუსი: მიუხედავად ამისა, საერთაშორისო თუ ეროვნულ დონეზე რამდენჯერმე სასამართლომ დაადგინა, რომ ამ ხალხისთვის თავშესაფრის მიცემა ვერ მოხერხდა და ეს ისტორიული თვალსაზრისითაც კი დიდი ჩავარდნაა. აღიარებთ თუ არა, რომ იურიდიული თვალსაზრისით ამ პოლიტიკის გატარების დროს დარღვევებს ჰქონდა ადგილი და რამდენად მისაღებია ეს თქვენთვის?
ანელენ ვან ბოსუიტი, ბელგიის თავშესაფრისა და მიგრაციის მინისტრი: „როდესაც საქმე ეხება გამამტყუნებელი განაჩენის საფუძველზე დაკისრებულ ჯარიმებს, ჩვენ არ ვაკეთებთ არაფერს ისეთს, რისი გაკეთების ნებაც არ გვაქვს ევროპული კანონმდებლობის მიხედვით. ამიტომ გადავწყვიტე, არ გადავიხადო ეს ჯარიმები. რატომ? იმიტომ რომ გადასახადების გადამხდელთა ფულით უნდა გადავიხადო. ამ ფულის დახარჯვა კი მხოლოდ ერთხელ შემიძლია და შესაბამისად, ორი არჩევანი მაქვს. ან ვხარჯავ ამ ფულს ჯარიმების გადახდაზე და ასეთ შემთხვევაში ჩვენი პოლიტიკა არ შეიცვლება; ან არ ვიხდი ამ ჯარიმას და მასზე განსაზღვრულ ფულს ვხარჯავ არსებული პოლიტიკის შეცვლაზე, რათა საბოლოოდ მომავალზე ორიენტირებული გადაწყვეტილებები მივიღოთ და მომავალში არავითარი ჯარიმის გადახდა აღარ მოგვიწიოს. პირადად ჩემთვის აშკარაა, რომ მეორე ვარიანტი უნდა ავირჩიო.
მარედ გვინ ჯონსი, ევრონიუსი: გამოდის არ გადაიხდით დაკისრებულ ჯარიმებს და არ გეშინიათ, რომ ეს სახიფათო პრეცედენტს შექმნის?
ანელენ ვან ბოსუიტი, ბელგიის თავშესაფრისა და მიგრაციის მინისტრი: „მე არ ვარ პირველი, ვინც არ იხდის ამ ჯარიმებს.
მარედ გვინ ჯონსი, ევრონიუსი: „მოდით, დაბრუნებაზე გადავიდეთ. ესეც ძალიან დიდი ევროპული პრიორიტეტია. დარწმუნებული ვარ, რომ აქ, ბელგიაში 100 ათასზე მეტი ადამიანი ცხოვრობს არალეგალურად. მაგრამ უკან, ჯერჯერობით, მაინც საკმაოდ ცოტა ბრუნდება. რა უნდა გააკეთოთ, რომ ის ხალხი, რომელსაც აქ ყოფნის კანონიერი უფლება არ აქვს, საკუთარ სამშობლოში დაბრუნდეს? ამისთვის ბრიუსელის მხარდაჭერა ხომ არ გჭირდებათ?
ანელენ ვან ბოსუიტი, ბელგიის თავშესაფრისა და მიგრაციის მინისტრი: ჩემი აზრით, ეს ბელგიის პრობლემა არ არის. ეს მართლაც ევროპის პრობლემაა, რადგან ეს ყველაფერი ევროპულ დონეზე ხდება. ხუთი ადამიანიდან, რომლებსაც უკან დაბრუნება მოსთხოვეს, მხოლოდ ერთი მიდის თავის ქვეყანაში. მაინც რა შეგვიძლია გავაკეთოთ ეროვნულ დონეზე? ჩვენ გადავწყვიტეთ, რომ მთელი მთავრობა ჩაერთვება ამ საკითხის მოგვარებაში. მაინც რას ნიშნავს ეს? ეს ნიშნავს, რომ, მაგალითად, განვითარებაზე გათვალისწინებულ დახმარებას ამა თუ იმ ქვეყანაზე გავცემთ იმის მიხედვით, თუ რამდენად დაიბრუნებენ ლტოლვილების წარმოშობის ქვეყნები საკუთარ ხალხს.
მარედ გვინ ჯონსი, ევრონიუსი: გამოდის, განვითარებისთვის დახმარება რომ მიიღონ, ქვეყნებმა საკუთარი ხალხი უკან უნდა დაიბრუნონ?
ანელენ ვან ბოსუიტი, ბელგიის თავშესაფრისა და მიგრაციის მინისტრი: მაგალითად, სავიზო პოლიტიკაც შეიძლება მიებას ამ საკითხს. აი, ამას ვგულისხმობთ მთლიანი მთავრობის ჩართულობის მიდგომაში. თუმცა დარწმუნებული ვარ, ამის გაკეთება ევროპულ დონეზე რომ შევძლოთ, გაცილებით მეტი მართვის ბერკეტი გვექნებოდა ხელთ ევროპაში ამ წარმოშობის ქვეყნების მიმართ. სწორედ ამიტომ აუცილებლად გვჭირდება მთელი ევროპის თანამშრომლობა.
მარედ გვინ ჯონსი, ევრონიუსი: რამდენად ამჩნევთ თქვენს ევროპელ კოლეგებს შორის ასეთი ტიპის თანამშრომლობის პოლიტიკური ნებას?
ანელენ ვან ბოსუიტი, ბელგიის თავშესაფრისა და მიგრაციის მინისტრი: რასაკვირველია, ვამჩნევ. ვხედავთ, რომ განწყობა მთელ ევროპაში იცვლება. დანიის საპრეზიდენტო ვადის დროს ძალიან ბევრი რამ გაკეთდა ამ მიმართულებით, მაგალითად, დაბრუნების ცენტრებისა და სხვა გამოსავლის მოძებნის კუთხით. ასე რომ, ამას ევროპულ დონეზეც ვხედავთ, საქმე დაიძრა და წინ მიდის.
მარედ გვინ ჯონსი, ევრონიუსი: რაც შეეხება დაბრუნების ცენტრებს, მოკლედ შევეხოთ ამ საკითხს. ახლახან იმ მისიით ჩახვედით ალბანეთსა და კოსოვოში, რომ ბელგიის გადატვირთული ციხეების პრობლემა მოაგვაროთ. რამდენად შეიძლება იყოს ბელგიისთვის გამოსავალი, თუკი იქირავებს ან ააშენებს ციხისთვის თუ ბანაკისთვის საჭირო შენობას მესამე ქვეყანაში?
ანელენ ვან ბოსუიტი, ბელგიის თავშესაფრისა და მიგრაციის მინისტრი: „დიახ, ჩვენ ყველა ზომას მივმართავთ, რათა უკან დაბრუნების მაჩვენებელი გაიზარდოს. ეს არის ერთ-ერთი გამოსავალი, რომელზეც იუსტიციის სამინისტროსთან ერთად ვმუშაობთ.
მარედ გვინ ჯონსი, ევრონიუსი: და პოტენციურ პარტნიორად განსაკუთრებით დასავლეთ ბალკანეთის ქვეყნებს განიხილავთ?
ანელენ ვან ბოსუიტი, ბელგიის თავშესაფრისა და მიგრაციის მინისტრი: ჩვენ ვიყავით ამ ქვეყნებში, ვესაუბრეთ შესაბამისი კომპეტენციის მქონე მინისტრებს, მაგრამ მომავალში, შესაძლოა სხვა ქვეყნებიც განვიხილოთ. ჩვენ ვეძებთ ისეთ ქვეყნებს, რომლებსაც ამჟამად აქვთ შესაძლებლობა, რომ მიიღონ ჩვენს ციხეებში მყოფი პატიმრები, რომლებიც გვინდა სხვა ქვეყნის ციხეში განვათავსოთ. რაც შეეხება ალბანეთს, მათ მიზანმიმართულად ვესაუბრეთ იმ ალბანელებზე, რომლებიც ჩვენს ციხეებში სხედან, რათა მათ ალბანეთში მოიხადონ სასჯელი. კოსოვოში იმ ხალხზე ვიმსჯელეთ, რომელიც ბელგიაში უკანონოდ იმყოფება და რომელიც ციხეში ზის. იმიტომ რომ ბელგიის ციხეებში სამიდან ერთი პატიმარი აქ უკანონოდ ყოფნისთვის ზის.
მარედ გვინ ჯონსი, ევრონიუსი: „გამოდის, არ განიხილავთ იმ ხალხის დაბრუნების საკითხს, რომელიც აქ უკანონოდ იმყოფება, მაგრამ დანაშაული არ ჩაუდენიათ?
ანელენ ვან ბოსუიტი, ბელგიის თავშესაფრისა და მიგრაციის მინისტრი: დაბრუნებასთან დაკავშირებული რეგულაციებისა და დაბრუნების ცენტრების საკითხების განხილვა ევროპულ დონეზე გვინდა. ჩემი აზრით, ამ კუთხით ევროპულ დონეზე არსებობს პოტენციალი.
მარედ გვინ ჯონსი, ევრონიუსი: და ძალიან მოკლედ, ისევ დაბრუნებას რომ შევეხოთ, აქ მყოფ ავღანელებზე ვისაუბროთ. თქვენ ევროკავშირს სთხოვეთ დახმარება, რათა „თალიბანთან” დაედო გარიგება, რომელიც ხელს შეუწყობდა იმ ეთნიკური ავღანელების დაბრუნების საკითხს, რომლებიც უკანონოდ იმყოფებიან აქ. არის რამე პროგრესი ამ კუთხით?
ანელენ ვან ბოსუიტი, ბელგიის თავშესაფრისა და მიგრაციის მინისტრი: ეს ძალიან დიდი პრობლემაა იმ თვალსაზრისით, რომ ბევრი ავღანელი ბელგიაში ჩამოდის, ითხოვს თავშესაფარს, მაგრამ ვერ იღებს და ამის მერე სთხოვენ, ჩვენი ტერიტორია დატოვონ. მაგრამ აქ სრულდება ეს ამბავიც, რადგან ჩვენ არ შეგვიძლია, ვაიძულოთ ისინი უკან დაბრუნდნენ. რატომ? იმიტომ რომ წარმოშობის ქვეყანაზე ხარ დამოკიდებული პირადობის დამადასტურებელი დოკუმენტაციის კუთხით, მაგალითად. ამიტომ ახლა გაურკვეველ მდგომარეობაში ვიმყოფებით. ამის შესახებ მივწერე ევროკომისარს და წერილს ხელი 20 სხვა წევრი ქვეყნის წარმომადგენელმაც მოაწერა. ასე რომ, ჩემი აზრით, ეს საკმაოდ მკაფიო მინიშნებაა. ევროკომისია დაგვპირდა, რომ ზომებს მიიღებს. ამჟამად ევროკომისიასთან გვაქვს მოლაპარაკებები იმის თაობაზე, თუ როგორ წავიდეთ წინ ამ საკითხთან დაკავშირებით.
მარედ გვინ ჯონსი, ევრონიუსი: მაგრამ „თალიბანთან” რომ მიაღწიონ კიდეც შეთანხმებას ამ ტიპის დაბრუნების თაობაზე, რამდენად მოინდომებთ „თალიბანის” რეჟიმში დააბრუნოთ ქალები და ბავშვები?
ანელენ ვან ბოსუიტი, ბელგიის თავშესაფრისა და მიგრაციის მინისტრი: დიახ, ყოველთვის ამას ამბობენ, მაგრამ ჩვენ არ ვაგზავნით უკან იმ ხალხს, ვინც ჩვენს ქვეყანაში თავშესაფარი მიიღო. თანაც გარწმუნებთ, რომ იმ ქალებს, რომლებიც „თალიბანის” რეჟიმს გამოექცნენ, არავინ გააბრუნებს უკან, რადგან ისინი იმ ხალხის რიცხვში არიან, ვინც მიიღო თავშესაფარი.
მარედ გვინ ჯონსი, ევრონიუსი: ბოლო კითხვა. ევროპულ დონეზე გვაქვს ახალი მიგრაციის პაქტი, რომელიც წელს ივნისში შედის ძალაში. როგორ გგონიათ, რამე განსხვავებულ შედეგს მოიტანს ეს პაქტი?
ანელენ ვან ბოსუიტი, ბელგიის თავშესაფრისა და მიგრაციის მინისტრი: „იცით, იმედი მაქვს, რომ დადებს განსხვავებულ შედეგს. თუმცა ამ პაქტის წარმატება იმაზე იქნება დამოკიდებული, თუ რამდენად იკისრებენ ქვეყნები პაქტით გათვალისწინებულ პასუხისმგებლობას. ჩემი აზრით, ბელგიამ გაცილებით მეტი გააკეთა, ვიდრე ეკუთვნოდა. ბელგიისთვის გათვალისწინებული თავშესაფრის მაძიებელთა სამართლიანი წილი დაახლოებით 3.5 პროცენტია. არადა უკვე ვართ იმ ქვეყნების პირველ ხუთეულში, რომლებშიც თავშესაფრის ყველაზე მეტი მოთხოვნა შედის ევროპაში. ასე რომ, ჩვენს წილზე გაცილებით მეტი გავაკეთეთ. სწორედ ამიტომ გადავწყვიტეთ, რომ ხალხის მიღების ნაცვლად, ფული გადავიხადოთ.
მარედ გვინ ჯონსი, ევრონიუსი: ხომ არ გგონიათ, რომ ისეთმა ქვეყნებმა, როგორებიც არიან უნგრეთი და სლოვაკეთი შესაძლოა აბუჩად აიგდონ წესები და ჩაშალონ ყველაფერი?
ანელენ ვან ბოსუიტი, ბელგიის თავშესაფრისა და მიგრაციის მინისტრი: მე არ შემიძლია სხვა ქვეყნების ნაცვლად მივიღო გადაწყვეტილება. მე ვიცი, რას გავაკეთებთ ჩვენ. პირადად მე ყოველთვის ვეუბნებოდი ევროკომისიას, რომ ბელგია ერთგული პარტნიორი იქნება. ახლა უკვე პრაქტიკა გვაჩვენებს, როგორ წავალთ წინ.
ავტორი: მარედ გვინ ჯონსი
